Πόσο ποσοστό του εγκεφάλου μας χρησιμοποιούμε;
 

Σύμφωνα με έναν μύθο, χρησιμοποιούμε μόνο το 10% του εγκεφάλου μας. Το υπόλοιπο 90% παραμένει ανεκμετάλλευτο, γι’ αυτό απαιτούνται διάφορες μέθοδοι για να το ενεργοποιήσουμε.

Πάντως δεν είναι κοινά αποδεκτή η προέλευση του 10%. Ο Άινσταϊν, χωρίς να είναι ειδικός, είχε κάνει μια δήλωση η οποία, συνδυασμένη με τον δικό του βαθμό ευφυΐας, οδήγησε σε αυτόν τον μύθο. Έγκυρη πηγή θεωρείται ο Πιερ Φλουράν. Σε μελέτη του τον 19ο αιώνα υποστήριξε ότι πολλά σημεία του εγκεφάλου μας παραμένουν ανεκμετάλλευτα. Διάφορα πειράματα τη δεκαετία του 1930 κατέδειξαν ότι πολλά μέρη του εγκεφαλικού φλοιού δεν διεγείρονται από ηλεκτρικό ρεύμα, άρα κατατάσσονται στο ποσοστό που δεν χρησιμοποιείται. Ωστόσο δεν υφίστανται αδιάσειστα επιχειρήματα για το ποσοστό του εγκεφάλου που χρησιμοποιούμε. Υπάρχουν μόνο εκείνα τα στοιχεία που δείχνουν ότι το 10% ως ποσοστό χρήσης του εγκεφάλου είναι αστήρικτο επιστημονικά.

Ο εγκέφαλος αποτελείται από διάφορα μέρη το καθένα από τα οποία αναλαμβάνει μια διαφορετική λειτουργία. Έχει διαπιστωθεί ότι ο εξωτερικός φλοιός ευθύνεται για όλες τις ανώτερες διανοητικές μας λειτουργίες, δεν ενεργοποιείται όμως αυτόνομα, αποκομμένος από το υπόλοιπο τμήμα του εγκεφάλου. Γενικά, δεν μπορούμε να υπολογίσουμε το ποσοστό των λειτουργιών του.

Αν οι άνθρωποι δεν είχαν αντίχειρες, θα ήταν η πιο εξελιγμένη μορφή ζωής;
 

Είμαστε το πιο εξελιγμένο είδος σύμφωνα πάντα με τα δικά μας ανθρωποκεντρικά μέτρα.

Εντούτοις δεν αποτελούμε τους πιο πολυπληθείς οργανισμούς, αφού πολλά βακτήρια και ασπόνδυλα είδη υπερτερούν αριθμητικά. Επίσης δεν έχουμε τον μεγαλύτερο εγκέφαλο -οι φάλαινες κατατάσσονται πρώτες- ούτε ασκούμε την εντονότερη επιρροή πάνω στον πλανήτη – τα βακτήρια τροφοδοτούν με οξυγόνο την ατμόσφαιρα, παρόλο που χρειάστηκαν δισεκατομμύρια χρόνια για να το επιτύχουν.

Σύμφωνα με τα δικά μας περιορισμένα μέτρα, οφείλουμε την εξέλιξή μας σε τρεις βασικές προσαρμογές: τον μεγάλο εγκέφαλο, τη δύναμη του λόγου και τον αντικρούσιμο, δηλαδή εύκαμπτο, αντίχειρα. Ο τελευταίος δεν είναι απλώς κάποιο σημείο του σώματος που μεταλλάχθηκε ξαφνικά. Εξελίχθηκε σταδιακά χάρη στη χρήση των εργαλείων. Όλα τα θηλαστικά έχουν αντίχειρες λιγότερο ή περισσότερο αντικρούσιμους. Ο άνθρωπος δεν τους χρησιμοποιεί για να περπατά ή για να σκαρφαλώνει στα δέντρα, πράγμα που του επιτρέπει να εξελίσσεται περισσότερο. Αν δεν είχαμε εξελίξει τους αντίχειρές μας θα είχαμε παραμείνει είδος πιθήκου.

Γιατί το αλάτι διατηρεί το φαγητό, αλλά διαβρώνει το μέταλλο;
 

Τo αλάτι στο φαγητό ωθεί ορισμένες μορφές βακτηρίων να παραγάγουν οξύ, το οποίο έχει συντηρητικές ιδιότητες και εμποδίζει την ανάπτυξη άλλων μικροβίων.

Η οξύτητα προσθέτει γεύση. Με τη σειρά τους, τα διαβρωτικά προϊόντα μπορεί να είναι χλωριούχα οξείδια, όμως το αλάτι είναι χλωριούχο νάτριο. Ενώ λοιπόν τα οξείδια δημιουργούν μια προστατευτική μεμβράνη, το χλωριούχο νάτριο αφαιρεί τις επιφανειακές στρώσεις και διαβρώνει τα μέταλλα.

Πότε εφευρέθηκε η ατμομηχανή;
 

Η σωστή απάντηση είναι περί το 60 μετά Χριστόν! Εφευρέτης ο Ήρων ο Αλεξανδρεύς, μέγας μαθηματικός και γεωμέτρης της εποχής και μέγας δάσκαλος στη Βιβλιοθήκη της Αλεξανδρείας. Παρότι υπάρχουν ενδείξεις ότι με τον ατμό πειραματίστηκε και ο Αρχιμήδης, η πρώτη μηχανική κατασκευή με ατμό είναι του Ήρωνος. Η «αιολόσφαιρα» ή «ατμοστρόβιλος» χρησιμοποιούσε ατμό ως προωθητικό αέριο για να κάνει μια σφαίρα να περιστρέφεται. Δυστυχώς, ο Ήρων δεν κατάφερε να δει τις πιθανές εφαρμογές της ανακάλυψης του κι έτσι η «αιολόσφαιρα» θεωρήθηκε κάτι σαν πρωτότυπο παιχνίδι. Το απίστευτο είναι ότι ο σιδηρόδρομος -δηλαδή οι ράγες πάνω στις οποίες μπορεί να κινείται ένα όχημα- είχε εφευρεθεί αιώνες νωρίτερα από τον Περίανδρο τον Κορίνθιο! Ναι, ο τύραννος για τον οποίο κάτι έχετε μάθει στο σχολείο είχε δημιουργήσει τη «διολκό» στον -τότε- ισθμό της Κορίνθου, για να μεταφέρονται τα καράβια πάνω σε ράγες από τη μία άκρη του στην άλλη.

Ποιες ανθρώπινες κατασκευές φαίνονται από τη Σελήνη;
 

Καμία ανθρώπινη κατασκευή δεν είναι ορατή από το φεγγάρι, με γυμνό μάτι με το ζόρι διακρίνονται οι ήπειροι! Προσοχή, άλλο το Διάστημα και άλλο η Σελήνη. Το Διάστημα ξεκινάει στα 100 χιλιόμετρα από την επιφάνεια της Γης. Κι από εκεί πολλά ανθρώπινα επιτεύγματα είναι ορατά· πόλεις, δρόμοι... Η Σελήνη απέχει πάνω από 400.000 χιλιόμετρα! Και μην ακούτε τι λέει το «Trivial Pursuit», δεν υπάρχει καμία ενδιάμεση απόσταση απ' όπου να διακρίνεται μόνο το Σινικό Τείχος!

Από πότε κάνουμε καλοκαιρινές διακοπές;
 

Tόσο οι βασιλείς όσο και οι αριστοκράτες μετακινούνταν κάθε καλοκαίρι στις θερινές τους κατοικίες.

Το είδος του ταξιδιού στον ελεύθερο χρόνο την καλοκαιρινή περίοδο άρχισε να διαδίδεται στην μπουρζουαζία στα μέσα του 19ου αιώνα, όταν ο Βρετανός Τόμας Κουκ διοργάνωνε εκδρομές αποχής από το αλκοόλ. Οι υπόλοιποι έκαναν διακοπές μαζικά μόνο από τη στιγμή που άρχισαν να δίνουν άδεια στην εργατική τάξη. Η πρώτη σχετική νομική πράξη δημοσιεύτηκε επισήμως στη Γαλλία του 1936

Βλάπτει τον οργανισμό η υπερβολική κατανάλωση νερού; Πώς μπορούμε να ξεδιψάσουμε;
 

Το γάλα είναι πολύ θρεπτικό, εντελώς όμως ακατάλληλο για την ικανοποίηση της δίψας λόγω της μεγάλης περιεκτικότητάς του σε πρωτεΐνη. Δεν απορροφάται καλά επειδή παραμένει στον γαστρεντερικό σωλήνα, δεν περνά στην κυκλοφορία και απορροφά νερό. Αεριούχα ποτά όπως η σόδα ή το ανθρακούχο νερό βοηθούν στην καλύτερη διήθηση ουσιών από τα νεφρά ιδιαίτερα σε άτομα με πέτρα ή με υψηλά ποσοστά ουρικού οξέος. Ο καφές και το αλκοόλ πρέπει να αποφεύγονται διότι προκαλούν αυξημένη ούρηση, η οποία αφαιρεί τα επιπλέον υγρά από τον οργανισμό. Τα τελευταία υπερδιεγείρουν τους ιδρωτοποιούς αδένες, με αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη αποβολή ιδρώτα. Τα αναψυκτικά, τα ενεργειακά ποτά και τα ροφήματα με καφεΐνη δεν έχουν θρεπτική αξία, μειώνουν την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών όπως ο σίδηρος, το ασβέστιο, ο χαλκός και το μαγνήσιο και εντείνουν τη δίψα. Αυτή γίνεται εντονότερη με την κατανάλωση αλμυρών, καπνιστών, κονσερβοποιημένων τροφίμων και μπαχαρικών. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αμελούμε να πίνουμε νερό, αφού είναι το βασικό στοιχείο για μια σωστή και ισορροπημένη διατροφή και αποτελεί κινητήριο δύναμη για τον οργανισμό μας.

focusmag.gr

Μπορεί η αιολική ενέργεια να καλύψει όλες τις ενεργειακές μας ανάγκες στη Γη;
 

Ακούμε ότι η αιολική ενέργεια μπορεί να αντικαταστήσει τα ορυκτά καύσιμα. Πόσο μεγάλες είναι, αλήθεια, οι δυνατότητες της αιολικής ενέργειας;

Οι άνεμοι που φυσάνε ανά τον κόσμο αρκούν με το παραπάνω για να καλύψουν τις ανάγκες παγκοσμίως. Πρόσφατα, μια ομάδα Ολλανδών επιστημόνων στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης έκανε τη μέχρι στιγμής ακριβέστερη έρευνα για τις δυνατότητες της αιολικής ενέργειας. Οι επιστήμονες χώρισαν τη γη σε 66.000 περιοχές και υπολόγισαν το αιολικό δυναμικό της καθεμίας. Στην έρευνα δεν έλαβαν υπόψη τους τις πόλεις, τις λίμνες, τα βουνά, καθώς και τα εθνικά πάρκα. Αποδείχτηκε ότι το 20% της γης έχει αρκετό άνεμο για εκμετάλλευση. Το συνολικό δυναμικό ανέρχεται σε 96 petawatt/ώρα, κάτι που αρκεί για να καλύψει περίπου 6 φορές την παγκόσμια ενεργειακή κατανάλωση ετησίως. Σε ορισμένες περιοχές όπως ο Καναδάς, το δυναμικό πάνω από 30 φορές υψηλότερο από την ετήσια κατανάλωση, αλλά ακόμη και στη Δυτική Ευρώπη ο άνεμος αρκεί για να προσφέρει τη διπλάσια από την απαιτούμενη ενέργεια. Η τεχνολογία για την εκμετάλλευση της αιολικής ενέργειας υπάρχει ήδη σήμερα, αλλά το κόστος για να κατασκευάσουμε και να συντηρήσουμε έναν ικανοποιητικό αριθμό πάρκων αιολικής ενέργειας θα ήταν αρκετά υψηλό. Αν θέλαμε να εκμεταλλευτούμε όλο το παγκόσμιο δυναμικό, το ηλεκτρικό ρεύμα θα κόστιζε 25 φορές περισσότερο απ’ όσο κοστίζει σήμερα. Αν αρκούμασταν να καλύψουμε τη σημερινή κατανάλωση με αιολική ενέργεια, το κόστος θα ήταν πιο προσιτό: μόνο το διπλό σε σχέση με το σημερινό. Η έκταση που θα κάλυπταν τότε τα αιολικά πάρκα θα ήταν ίση με την έκταση της Σαουδικής Αραβίας.

Ποιος ανακάλυψε το απόλυτο μηδέν;
 

Πώς κατέληξε ο Κέλβιν στο συμπέρασμα ότι το απόλυτο μηδέν βρίσκεται στους 273,15 βαθμούς υπό το μηδέν;
Η δόξα για τον προσδιορισμό του απόλυτου μηδενός ανήκει στο Βρετανό φυσικό William Thomson (1824-1907), πιο γνωστό ως λόρδο Kelvin, ο οποίος το 1848 πρότεινε τη θέσπιση μιας απόλυτης θερμοκρασιακής κλίμακας, στην οποία οι 0 βαθμοί ταυτίζονται με το απόλυτο μηδέν και αντιστοιχούν στους -273,15 βαθμούς Κελσίου. Ωστόσο, ήδη από το 1699, ο Γάλλος φυσικός Guillaume Amontons είχε διαπιστώσει μια γραμμική εξάρτηση ανάμεσα στη θερμοκρασία ενός σταθερού όγκου αερίου και την πίεσή του, και τέσσερα χρόνια αργότερα βρέθηκε πολύ κοντά στο συμπέρασμα ότι σε πάρα πολύ χαμηλές θερμοκρασίες η πίεση θα ελαχιστοποιούνταν. Το 1787, ένας άλλος Γάλλος φυσικός, ο Jacques Alexandre Cesar Charles, ανακάλυψε ότι, για συγκεκριμένη ποσότητα αερίου υπό συγκεκριμένη πίεση, ο όγκος του αερίου είναι ανάλογος της θερμοκρασίας του. Έτσι, ο όγκος ενός αερίου μειώνεται κατά 1/273 για κάθε βαθμό που η θερμοκρασία πέφτει κάτω από τους 0 βαθμούς Κελσίου, πράγμα που σημαίνει ότι μειώνεται στο ελάχιστο στους -2730C. Ωστόσο, αυτός που διατύπωσε την ορθή ερμηνεία του φαινόμενου ήταν ο λόρδος Kelvin, ο οποίος πίστευε ότι η θερμότητα είναι ένα είδος εσωτερικής κινητικής ενέργειας των ατόμων του αερίου και ότι όσο μειώνεται η θερμοκρασία τόσο επιβραδύνεται και η κίνηση των ατόμων. Γι’ αυτό και το απόλυτο μηδέν μπορεί να περιγραφεί ως μια κατάσταση όπου αυτές οι κινήσεις των ατόμων της ύλης σταματούν – αν και σύμφωνα με τους νόμους της θερμοδυναμικής είναι αδύνατον να φτάσουμε στο απόλυτο μηδέν.

scienceillustrated.gr

Περιττεύουν κάποια μέρη του ανθρώπινου σώματος;
 

Υπάρχουν κάποια μέρη του σώματός μας που μας είναι άχρηστα;

Η κατασκευή του ανθρώπινου σώματος είναι εξαιρετικά λειτουργική. Είναι, όμως, γεγονός ότι πολλά μέρη του σώματός μας, μέσα από τη διαδικασία της εξέλιξης, έχουν καταστεί περιττά. Ο Κάρολος Δαρβίνος ανέφερε, μεταξύ άλλων, τους φρονιμίτες, την τριχοφυΐα του σώματος και τους κοκκυγικούς σπονδύλους, στα οποία θεμελίωσε την υπόθεση ότι οι πρόγονοι του ανθρώπου ήταν χορτοφάγα όντα που διέθεταν πλούσιο τρίχωμα και ουρά. Από τους προγόνους μας έχουμε, επίσης, κληρονομήσει κάποιους μυς που θα ήταν πολύ χρήσιμοι αν περπατούσαμε με τα τέσσερα ή αν σκαρφαλώναμε στα δέντρα. Ταυτόχρονα, σύγχρονες γενετικές έρευνες έδειξαν ότι στο DNA μας υπάρχουν υπολείμματα γονιδίων τα οποία δεν είναι πια ενεργά. Η γενετική έρευνα επισημαίνει, επιπλέον, ότι καταγόμαστε από ζώα με πολύ καλύτερη όσφρηση από τη δική μας. Μερικά άλλα παράδοξα του σώματός μας, όπως οι θηλές στο στήθος των ανδρών, σχετίζονται με τον τρόπο ανάπτυξης του εμβρύου στη μήτρα. Κατά τις πρώτες έξι εβδομάδες της κύησης, και τα δύο φύλα αναπτύσσονται με τον ίδιο τρόπο. Αρχικά σχηματίζεται ένα πρόπλασμα γεννητικών οργάνων, μια κοινή καταβολή, η οποία στη συνέχεια εξελίσσεται εμφανίζοντας τα αρσενικά ή τα θηλυκά χαρακτηριστικά. Για το λόγο αυτό, οι άντρες έχουν μια μικρή δομή που αντιστοιχεί στη γυναικεία μήτρα, ενώ οι γυναίκες έχουν ινώδεις σωλήνες κοντά στις ωοθήκες, που αντιστοιχούν στους σπερματικούς πόρους των ανδρών.

scienceillustrated.gr