Υπουργός ασιατικής χώρας που επισκέφθηκε πρόσφατα τις Βρυξέλλες, ανέφερε ότι σκόπευε να συναντηθεί με τον «πρωθυπουργό της Ευρώπης». Φυσικά δεν ήξερε το όνομά του, άλλωστε τέτοιο αξίωμα δεν υφίσταται, όμως το περιστατικό, όπως επισημαίνει σε σχόλιο του το πρακτορείο Reuters, δείχνει πως η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί ακόμη να βρει την φωνή της στον σύγχρονο κόσμο, δεκαετίες μετά από την περίφημη απορία που είχε εκφράσει ο Χένρι Κίσινγκερ: «Εάν θέλω να μιλήσω με την Ευρώπη, ποιόν πρέπει να πάρω στο τηλέφωνο;».
Η Ένωση αριθμεί πλέον 27 μέλη και το ανάστημά της έχει μεγαλώσει, όμως εξακολουθεί να είναι "το δεύτερο βιολί" μετά τις ΗΠΑ σε πολλές περιοχές του πλανήτη, όπως στη Μέση Ανατολή, και οι δυνατότητές της να αναλάβει δράση περιορίζονται από την πολύπλοκη γραφειοκρατία της.
Η εξωτερική πολιτική συμπεριλαμβάνεται πλέον στις προβλέψεις της νέας Ευρωπαϊκής Συνθήκης, ώστε να αναμορφωθεί ένα σύστημα για το οποίο ο Βρετανός Brian Crowe, πρώην γενικός διευθυντής Εξωτερικών Σχέσεων της Ε.Ε., είχε πει ότι «κινείται στα όρια της δυσλειτουργίας».
Σε γενικές γραμμές, τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. συμφωνούν ότι από κοινού μπορούν να ασκήσουν μεγαλύτερη επιρροή στον παγκοσμιοποιημένο πλανήτη μας, όμως το ζητούμενο είναι να αποδειχθούν αποτελεσματικές οι μεταρρυθμίσεις, την στιγμή μάλιστα που τα ίδια κράτη-μέλη επιδιώκουν να προασπίζουν με κάθε τρόπο τα εθνικά τους συμφέροντα.
Απομένει να καθοριστεί ο ρόλος του επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της Ένωσης, ο τρόπος με τον οποίο θα συνεργάζεται με τον πρόεδρο της Ε.Ε. και ο βαθμός της διπλωματικής υποστήριξης που θα παρέχουν τα κράτη-μέλη, σε μία εποχή μάλιστα που οι σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι «27», (οι κλιματικές αλλαγές, η τρομοκρατία, η διασπορά των όπλων μαζικής καταστροφής, τα ενεργειακά ζητήματα και οι σχέσεις με την Ρωσία και την Κίνα), άπτονται της εξωτερικής πολιτικής.
Ο Antonio Missiroli, διευθυντής του Κέντρου Ευρωπαϊκής Πολιτικής, εκτιμά ότι η Συνθήκη παρέχει μία ικανοποιητική νομική βάση για την άσκηση συνεκτικότερης εξωτερικής πολιτικής από την Ε.Ε., όλα όμως εξαρτώνται από το πώς "θα παίξουν το παιχνίδι" οι ενδιαφερόμενοι.
«Εκφράζονται φόβοι ότι όλος ο μηχανισμός των Βρυξελλών θα εμπλακεί σε διαμάχες για την απόκτηση και διατήρηση αρμοδιοτήτων», αναφέρει ο κ. Missiroli.
Η Katinka Barysch, αντιπρόεδρος του Κέντρου για την Ευρωπαϊκή Μεταρρύθμιση, πιστεύει ότι ο βαθμός της επιρροής του νέου επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής θα εξαρτηθεί κυρίως από την προσωπικότητά του.
«Πρέπει να είναι προσωπικότητα παγκοσμίως γνωστή και σεβαστή, ωστόσο για την Ε.Ε. οι συμβιβαστικές λύσεις είναι σύνηθες φαινόμενο με αποτέλεσμα την επιλογή προσώπων που μοιάζουν περισσότερο με τον ελάχιστο κοινό παρονομαστή», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Ένας γνώστης των ευρωπαϊκών υποθέσεων αποκάλεσε τους αναμενόμενους διαγκωνισμούς για την επιλογή του προέδρου και του επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής ως «επερχόμενο δυστύχημα», ενώ τα μικρότερα κράτη-μέλη ήδη ανησυχούν πως «οι μεγάλοι» έχουν ήδη καταλήξει σε από κοινού παρασκηνιακές αποφάσεις που θα παρουσιαστούν ως τετελεσμένα όταν η Γαλλία αναλάβει την προεδρία της Ε.Ε. τον Ιούλιο.
Δεν έχει διευκρινιστεί εάν ο νέος πρόεδρος θα έχει ουσιαστικό ή τυπικό μόνο ρόλο. Ο πρώην Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ δεν κρύβει την επιθυμία του για το αξίωμα, όμως εκτιμάται πως θα είναι «πολύ παρεμβατικός» στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Ευρωπαίοι διπλωμάτες και πολιτικοί δεν θεωρούν πιθανό το ενδεχόμενο να επιλεγεί ο Βρετανός πολιτικός, αφού η Βρετανία είναι αποστασιοποιημένη από το κύριο ευρωπαϊκό πολιτικό ρεύμα και ο Μπλερ δεν χαίρει μεγάλης εκτίμησης λόγω της υποστήριξής του στο πόλεμο του Ιράκ.
Μία έξυπνη επιλογή θα ήταν ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου Jean-Claude Juncker, ικανότατος στην δημιουργία συναινετικού κλίματος, που όμως δεν θα αποδεχθεί εύκολα έναν τυπικό ρόλο.
Για το αξίωμα του επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής προτιμότερος φέρεται ο εξαιρετικά έμπειρος Σουηδός ΥΠΕΞ Carl Bildt. Πάντως, κυκλοφορούν φήμες που φέρουν ως επικρατέστερο, τουλάχιστον για ένα ή δύο χρόνια, τον σημερινό εκπρόσωπο για την εξωτερική πολιτική της Ε.Ε., Χαβιέ Σολάνα. (REUTERS)