[Astrolabos]

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Το είπα στην πρωτολογία μου και το επαναλαμβάνω: Η Ελλάδα -και ως Κράτος και ως Κοινωνία- όπως και όλες οι χώρες, έχει πολλά να κάνει σ’ ό,τι αφορά την προστασία του Περιβάλλοντος. Και βέβαια δεν αντιμετωπίζονται συσσωρευμένα χρόνια προβλήματα από τη μια στιγμή στην άλλη. Δεν δημιουργούνται εύκολα οι δομές και οι υποδομές που αγνοούνταν μέχρι πρόσφατα ενώ επιβάλλονταν εδώ και πολλές δεκαετίες. Και βέβαια, δεν καλύπτει κανένας τις ευθύνες του, κατηγορώντας όλους τους άλλους ότι δεν ανταποκρίνονται στις δικές τους.

Δεν ισχυρίζομαι ότι, στα τριάμισι χρόνια που πέρασαν, καλύφθηκαν όλα τα κενά του χτες. Δεν ισχυρίζομαι ότι όλα έγιναν τέλεια. Έγινε, όμως, μια καινούρια αρχή. Έγινε σημαντικό έργο και δρομολογήθηκαν πολλά.

Πάνω απ’ όλα, προετοιμάστηκαν και προωθούνται καίριας σημασίας δομές, που βάζουν οριστικό τέλος σε χρόνια προβλήματα. Και, πάντως, είναι τουλάχιστον υποκριτικό να παριστάνουν τους κήνσορες εκείνοι που με πράξεις ή και παραλείψεις είχαν -και έχουν- τη μέγιστη ευθύνη για τα περιβαλλοντικά προβλήματα που διαμορφώθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες.

Η προστασία του Περιβάλλοντος δεν αφορά μόνο θέματα οικοσυστήματος και βιοποικιλότητας. Αφορά στη διαμόρφωση μακρόπνοης εθνικής στρατηγικής, που εναρμονίζει την αειφορία της ανάπτυξης με την προστασία του φυσικού πλούτου. Αφορά στην ενσωμάτωση περιβαλλοντικών όρων και στόχων σε όλες τις επιμέρους πολιτικές. Αφορά στην ανάπτυξη περιβαλλοντικής ευθύνης σε όλα τα επίπεδα, σε όλο το Δημόσιο και Ιδιωτικό Τομέα, σε όλες τις οικονομικές και κοινωνικές δραστηριότητες. Αυτή είναι η θέση μας. Και η θέση αυτή γίνεται σταδιακά πραγματικότητα. Οι προκλήσεις αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά όταν υπάρχει η βούληση να τις δούμε κατάματα. Τα προβλήματα αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά όταν παίρνουμε ξεκάθαρες θέσεις απέναντί τους. Και εμείς τολμούμε να δούμε, αλλά και να αναδείξουμε, τις προκλήσεις που αφορούν την Πατρίδα μας. Τολμούμε να σταθούμε απέναντι στα προβλήματα.

Σε ό,τι αφορά το Εθνικό Χωροταξικό και τα Ειδικά Πλαίσια, όπως ελέχθη ήδη από τον αρμόδιο Υπουργό, η διαδικασία διαβούλευσης έχει ολοκληρωθεί και βρισκόμαστε στο τελικό στάδιο για τη θεσμοθέτησή τους. Αλλά, εν πάση περιπτώσει, οφείλει κανείς να αναγνωρίσει ότι η Κυβέρνηση αυτή έκανε κάτι που μισό αιώνα κανένας δεν το είχε αγγίξει. Αυτή είναι η πραγματικότητα.

Οι ισχυρισμοί για δήθεν ‘’τσιμεντοποίηση’’ των τουριστικών περιοχών, μέσω του Ειδικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, είναι –και το λέω επιεικώς- παντελώς αβάσιμοι. Η αλήθεια είναι ότι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό αντιμετωπίζει το Περιβάλλον ως βασική προϋπόθεση για τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη. Και ορθώς το κάνει βέβαια αυτό. Θεσπίζει ξεκάθαρους και αυστηρότερους όρους. Περιορίζει τη διάσπαρτη δόμηση τουριστικών εγκαταστάσεων. Βάζει τέλος στην αυθαιρεσία και την αναρχία του παρελθόντος. Οι ρυθμίσεις για την τουριστική κατοικία, πολύ πιο αυστηρές για τις περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές, εξασφαλίζουν πλήρως την προστασία του Περιβάλλοντος.

Σε ό,τι αφορά τη διαχείριση στερεών αποβλήτων, πρώτον, προχωρούν οι διαδικασίες για την κατασκευή τριών ΧΥΤΑ στην Αττική. Δεύτερον, έχει ολοκληρωθεί το Εργοστάσιο Μηχανικής Ανακύκλωσης και Βιολογικής Επεξεργασίας Απορριμμάτων, στην περιοχή Άνω Λιοσίων, το οποίο καρκινοβατούσε από το 1997. Διασφαλίζεται έτσι η διαχείριση και επεξεργασία του 50% απορριμμάτων της Χώρας. Επιτυγχάνεται τεράστια μείωση των αποβλήτων για υγειονομική ταφή. Σε μονάδες βάρους φτάνει το 75%, ενώ σε μονάδες όγκου, που είναι και ο αποφασιστικός παράγοντας, ξεπερνά το 90%. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Τρίτον, οι Χώροι Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Αποβλήτων σε όλη τη Χώρα, ανέρχονται σε 2.960. Από αυτούς έχουν αποκατασταθεί πλήρως οι 480 και είναι άλλοι 540, ώστε να ολοκληρωθεί ο περιφερειακός σχεδιασμός στερεών απόβλητων. Από τους υπόλοιπους 1.900 περίπου, αδειοδοτήθηκαν 1.800, ενώ οι λίγοι που απομένουν θα αδειοδοτηθούν στο αμέσως επόμενο διάστημα. Εξασφαλίσθηκαν για τον σκοπό αυτό (από τα ΠΕΠ, από τον «Θησέα» και το Ταμείο Συνοχής) πάνω από 165 εκ. ευρώ.

Πάμε τώρα σ’ ένα θέμα το οποίο ετέθη και θέλω να πω κάποια επιχειρήματα. Άκουσα να επαναλαμβάνονται διάφοροι ισχυρισμοί για το σχέδιο κατασκευής και λειτουργίας του Πάρκου στο Ελληνικό, που καταρτίστηκε από το ΥΠΕΧΩΔΕ. Είναι αυτονόητο ότι η κατασκευή θα μπορούσε να ενταχθεί στο Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς, για τη νέα προγραμματική περίοδο και να χρηματοδοτηθεί από ευρωπαϊκούς πόρους. Είναι όμως σαφές - και θα έπρεπε να είναι αυτονόητο - ότι δεν είναι η καλύτερη λύση, ούτε για τον φορολογούμενο, ούτε για τη λειτουργία του Πάρκου, ούτε για την περιβαλλοντική αναβάθμιση της Χώρας.

Πρώτον: Ενδεχόμενη κοινοτική χρηματοδότηση θα σήμαινε - εξαιτίας του μεγάλου προϋπολογισμού - απένταξη πολλών άλλων περιβαλλοντικών έργων, όπως ήδη ελέχθη. Θα απέβαινε σε βάρος της Περιφέρειας, αφού θα ακυρώνονταν πολλά άλλα περιφερειακά έργα, που δεν έχουν δυνατότητα αυτοχρηματοδότησης.

Δεύτερον, ακόμα και με την ένταξη του Πάρκου στο Κοινοτικό Πλαίσιο, οι φορολογούμενοι θα πλήρωναν ένα πολύ σημαντικό μέρος του κόστους κατασκευής, αφού η κοινοτική χρηματοδότηση φτάνει στο 65% και το υπόλοιπο ποσοστό θα καλυπτόταν από εθνικούς πόρους.

Τρίτον: Με τη μέθοδο της αυτοχρηματοδότησης εξασφαλίζεται η πλήρης χρηματοδότηση, όχι μόνον της κατασκευής, αλλά και της συντήρησης του Πάρκου. Εάν το έργο εντασσόταν στο Κοινοτικό Πλαίσιο, η Ε.Ε. θα χρηματοδοτούσε μόνο ένα μέρος της κατασκευής. Πάντως όχι - και το τονίζω - το κόστος για τη συντήρησή του, που είναι εξαιρετικά μεγάλο. Η συντήρηση του Πάρκου θα έπρεπε να καλύπτεται από τον Έλληνα φορολογούμενο.

Τέταρτον: Με τη μέθοδο της αυτοχρηματοδότησης εξασφαλίζεται και κάτι ακόμα. Ελέχθη, αλλά θα πρέπει να το τονίσω γιατί είναι πολύ σημαντικό: Εξασφαλίζεται το οικονομικό πλεόνασμα για τη δημιουργία «Ταμείου Πρασίνου», το οποίο θα χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για την ανάπλαση υποβαθμισμένων περιοχών του Λεκανοπεδίου, για τη δημιουργία χώρων πρασίνου σε περιοχές που έχουν τη μέγιστη ανάγκη. Αυτό δεν είναι πρώτη προτεραιότητα;

Συμπέρασμα: Οικοδομώντας πολύ λιγότερο από το 10% του διαθέσιμου χώρου –τεράστιου διαθέσιμου χώρου -εξασφαλίζεται, όχι μόνο η κατασκευή, αλλά και η λειτουργία του Πάρκου. Θυμίζω ότι το Πάρκο του Ελληνικού θα έχει συνολική επιφάνεια περίπου 6.000 στρέμματα και θα είναι, όχι μόνο το μεγαλύτερο της Ευρώπης, αλλά και ένα από τα μεγαλύτερα στον Κόσμο σε αστική περιοχή. Αυτή είναι η αλήθεια, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι. Και η αλήθεια δεν επιτρέπει ούτε αυθαίρετα συμπεράσματα, ούτε εύκολους λαϊκισμούς.

Σε ό,τι αφορά το άρθρο 24 του Συντάγματος, κατέστησα σαφή το στόχο μας από την πρώτη ώρα. Ο στόχος - και στην περίπτωση αυτή - είναι η αποτελεσματική προστασία των δασών και των δασικών εκτάσεων. Προστασία που δεν υπήρξε, πάντως στο βαθμό που επιβαλλόταν, από πολλά προηγούμενα χρόνια, από πολλές δεκαετίες. Είναι πασιφανές αυτό και αυταπόδεικτο. Ας μην προσποιείται, λοιπόν, κανένας ότι δεν είδε και δεν άκουσε για το πρόβλημα που υπήρχε.

Εξήγησα κατ’ επανάληψη, ότι στόχος της προτεινόμενης τροποποίησης είναι η περαιτέρω προστασία εκτάσεων, οι οποίες ήταν δάση, ή δασικές, κατά το χρόνο που άρχισε η εφαρμογή του Συντάγματος.

Είπαμε ρητά, είπαμε κατηγορηματικά, ότι οποιαδήποτε μεταβολή στη χρήση των εκτάσεων αυτών, μετά τον Ιούνιο του 1975, για οποιονδήποτε λόγο κι αν έγινε, δεν θα λαμβάνεται υπόψη. Ότι οι εκτάσεις που ήταν δάση, ή δασικές, κατά τον χρόνο εφαρμογής του Συντάγματος, κηρύσσονται και παραμένουν αναδασωτέες. Είπαμε ρητά, είπαμε κατηγορηματικά, ότι θα ακολουθούσε και σχετικός εκτελεστικός νόμος, για να προβλέψει αυστηρές – αυστηρότατες - κυρώσεις στους παραβάτες.

Πέρα, όμως, από αυτό. Σε κάθε περίπτωση - και όχι μόνο για τη συγκεκριμένη διάταξη - ήμασταν και είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε σε σύνθεση απόψεων, ώστε να διασφαλίσουμε, με τον καλύτερο τρόπο, κοινούς στόχους. Και οι στόχοι στην περίπτωση αυτή είναι, τόσο η βιώσιμη ανάπτυξη, έννοια που εισήχθη με την Αναθεώρηση του 2001, όσο - και κυρίως μάλιστα - η προστασία του Περιβάλλοντος. Και θέλω, για μια ακόμη φορά, να τονίσω: Βιώσιμη ανάπτυξη δεν νοείται, δεν μπορεί να υπάρξει παρά μόνο με την προστασία του Περιβάλλοντος. Η έννοια της αειφόρου ανάπτυξης δεν συγκρούεται με το Περιβάλλον. Αντιθέτως μάλιστα! Η προστασία του Περιβάλλοντος είναι η ουσιώδης, η αναγκαία, η απαραίτητη προϋπόθεση για την αειφόρο ανάπτυξη.

Καταλήγοντας, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος είναι ευθύνη και αρμοδιότητα ολόκληρης της Βουλής. Από την πλευρά μας - και το έχω πει πολλές φορές έως τώρα - θέλουμε να προχωρήσουμε με συνεννόηση, με σύνθεση, με συναίνεση. Τόσο για το άρθρο 24, όσο και για κάθε άλλη αναθεωρητέα διάταξη, είμαστε ανοικτοί σε κάθε γόνιμη, σε κάθε εποικοδομητική πρόταση. Στόχος μας είναι να βρούμε, να συμφωνήσουμε, να προωθήσουμε αυτά που μας ενώνουν. Και σ’ αυτή τη γραμμή επιμένουμε. Αφορισμοί όμως που δαιμονοποιούν την όποια άλλη άποψη είναι απαράδεκτοι. Είναι δείγματα ακραίου λαϊκισμού και φανατισμού. Και, ακόμη χειρότερα, είναι άρνηση συμμετοχής στο διάλογο και μάλιστα σ’ ένα κορυφαίο ζήτημα, όπως είναι η αναθεώρηση του Συντάγματος. Αυτό είναι βέβαια απόδειξη έσχατης πολιτικής αδυναμίας. Είναι όμως και κορυφαία εκδήλωση βαθύτατα αντιδημοκρατικής νοοτροπίας. Αυτή είναι η πραγματικότητα.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Κάποιοι επιμένουν στο λαϊκισμό και την ανευθυνότητα. Κάποιοι επιμένουν στα άκρα και τις ακρότητες. Κάποιοι προσποιούνται πως δεν αντιλαμβάνονται τις ανάγκες των καιρών. Δεν τους ακολουθούμε. Δεν πρόκειται να θυσιάσουμε το συμφέρον του Τόπου για εφήμερες εντυπώσεις. Οι Ελληνίδες και οι Έλληνες απαίτησαν διακυβέρνηση εμπιστοσύνης. Οι Ελληνίδες και οι Έλληνες μας έδωσαν εντολή να συνεχίσουμε τις μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται ο Τόπος. Σε όλους τους τομείς:
- Στην Κεντρική Διοίκηση και την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
- Στην Οικονομία και την αναπτυξιακή διαδικασία.
- Στο Εθνικό Σύστημα Υγείας.
- Στο Ασφαλιστικό Σύστημα.
- Στην Εκπαίδευση.
- Στις δομές και τις υποδομές που αφορούν την προστασία του Περιβάλλοντος.

Οι πολίτες, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, απαίτησαν να συνεχίσουμε στο δύσκολο δρόμο της ευθύνης και του αποτελέσματος. Στο δρόμο των μεταρρυθμίσεων, για ένα καλύτερο αύριο. Το δρόμο που επιφυλάσσει όφελος για όλους, σε τελική ανάλυση. Οι πολίτες απαίτησαν να συνεχίσουμε με διάλογο, αλλά και αποφασιστικότητα. Με σύνεση, αλλά πάντως και τόλμη. Με στέρεα βήματα, σταθερά μπροστά! Αυτό είναι το χρέος μας! Και είναι χρέος στην Πατρίδα μας. Χρέος στην Κοινωνία μας. Αυτή τη συμφωνία κάναμε με τους πολίτες. Και τη συμφωνία αυτή, είμαστε αποφασισμένοι να την τηρήσουμε στο ακέραιο. Και θα την τηρήσουμε στο ακέραιο. Είμαστε αποφασισμένοι να πετύχουμε. Και θα πετύχουμε.