Περιβάλλον SOS

[Κασσάνδρα]

Θα περίμενε κανείς ότι οι ιθαγενείς Ινουίτ της Γροιλανδίας, που ζουν κοντά στη φύση, θα είχαν τουλάχιστον το προνόμιο να απολαμβάνουν υγιεινή διατροφή. Λάθος! Πρόσφατες μετρήσεις έδειξαν ότι προσλαμβάνουν έως και πενήντα φορές περισσότερο υδράργυρο και χημικά PCB από το μέσο Ευρωπαίο! Αιτία είναι η βάση της διατροφής τους με ταξιδιάρικα μεγάλα ψάρια, όπως οι τόνοι, που έχουν μολυνθεί από τα απόβλητα του αναπτυγμένου κόσμου. Η παγκοσμιοποίηση της ρύπανσης!
Ενώ το δάχτυλο δείχνει το φαινόμενο του θερμοκηπίου, ένα εξίσου τρομαχτικό φαινόμενο, αυτό των «μαύρων θαλασσών», έχει από καιρού αναδυθεί και μας απειλεί. Στην κορυφή του παγόβουνου βρίσκονται τα ναυάγια, κυρίως των δεξαμενόπλοιων, που οι εντυπωσιακές τους εικόνες κάνουν το γύρο του κόσμου. Όμως οι πετρελαιοκηλίδες μπορεί να βάφουν μαύρες τις παραλίες και τους πελεκάνους, αλλά αποτελούν μόνο το 2,5% των τοξικών προϊόντων που πέφτουν στις θάλασσες. Το υπόλοιπο είναι σούπα για δολοφόνους. Από απορρυπαντικά οικιακής χρήσης έως ουκ ολίγα πυρηνικά και από αστικά λύματα έως βιομηχανικά βαρέα μέταλλα. Ο κατάλογος μόνο των χημικών ενώσεων, που ανάμεσά τους αναγκάζονται να κολυμπούν οι τσιπούρες, συναγωνίζεται το Μόμπυ Ντικ σε μέγεθος. Κι αν δείτε καμία να ακτινοβολεί, μπορεί να έκοβε βόλτες στο ψυχροπολεμικό υποβρύχιο που «ξεχάστηκε» στο βυθό.
Το ναυάγιο του «Σι Ντάιμοντ», παρά τη σοβαρότητά του για το Αιγαίο, δείχνει ως τώρα ηπιότερο οικολογικά περιστατικό από πολλά άλλα που προηγήθηκαν στις θάλασσές μας. Στατιστικά είναι πολύ πιθανό στο μέλλον να δούμε πολύ χειρότερα και, δυστυχώς, η επιβάρυνση είναι συσσωρευτική. Και, μακριά από τις τηλεοπτικές κάμερες, οι καπετάν βρομιάρηδες εξακολουθούν να αδειάζουν κάθε βράδυ τις σεντίνες τους μεσοπέλαγα.
Ονόματα σαν το «Πρεστίζ» και το «Εξόν Βαλντέζ» έχουν χαραχτεί στη μνήμη μας ως τεράστιες οικολογικές καταστροφές, ενώ καταλαμβάνουν μόλις την 20η και την 35η θέση αντίστοιχα στον πίνακα με τις διαρροές πετρελαίου. Το παγκόσμιο ρεκόρ μαυρίλας με 287,000 τόνους κατέχει από το 1979 το «Atlantic Empress» που βυθίστηκε έξω από το Τομπάγκο, στη θάλασσα της Καραϊβικής, έπειτα από σύγκρουση με το “Aegean Captain”.
Περίπου 8,500 γνωστά ναυάγια των τελευταίων 100 χρόνων σαπίζουν, μαθαίνοντας στα μπαρμπούνια τι θα πει πολιτισμός. Ακόμη χειρότερα είναι τα γνωστά τοξικά που σκόπιμα καταλήγουν στο βυθό. Φορτία με δυτικά απόβλητα υψηλής τοξικότητας, που θα στοίχιζαν πολύ για να αδρανοποιηθούν ή να αποθηκευτούν σε κατάλληλους χώρους, φορτώνονται σε κοντέινερ για δήθεν εξαγωγή και ξεφορτώνονται νυχτιάτικα εν πλω σε διεθνή ύδατα ή και σε χωρικά ύδατα ανυποψίαστων κρατών. Μόνο γύρω από τη Βρετανία χάνονται – με και χωρίς εισαγωγικά – κάπου 300 κοντέινερ το χρόνο.
Πρέπει να πλάσουμε καινούρια λέξη για τις υδάτινες «χωματερές». Νέα ορολογία για να περιγράψουμε τα παραπάνω και τις ειδικές περιπτώσεις, όπως τις δεκάδες εκατομμύρια πλαστικές σακούλες που αρμενίζουν ανά τον κόσμο. «Τα δελφίνια και άλλα μεγάλα θαλάσσια όντα νομίζουν πως είναι μέδουσες, με τις οποίες τρέφονται», μας είπε η υδροβιολόγος Αναστασία Μήλιου, «με αποτέλεσμα να φράζει το πεπτικό τους σύστημα και να πεθαίνουν».
Σήμερα τα ψάρια, αύριο εμείς. Ως το τέλος του αιώνα το απέραντο γαλάζιο θα είναι νεκρός τόπος, προειδοποιούν οι ειδικοί. Και θα άδωμεν σαββοπουλικά: «Μια θάλασσα μικρή, πικρά σ’ αποχαιρέτησε».
ΕΨΙΛΟΝ, 15.04.07