Το ανδρικό φύλο κινδυνεύει να εξαλειφθεί

[fineas]

Του ΣΠΥΡΟΥ ΜΑΝΟΥΣΕΛΗ
enet.gr

Κάποτε το αποκαλούσαν το «ισχυρό φύλο», σήμερα όμως το ανδρικό φύλο φαίνεται πως είναι πιο ασθενές από κάθε άλλη ιστορική περίοδο: απομυθοποιημένο κοινωνικά, αποδυναμωμένο εργασιακά και οικογενειακά, φαίνεται πλέον πως αποδεκατίζεται και βιολογικά.

Αυτό τουλάχιστον προκύπτει από πρόσφατη γενετική μελέτη η οποία κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: το ανδρικό χρωμόσωμα Υ και τα τυπικά ανδρικά γονίδια που αυτό περιέχει παρουσιάζουν μια σαφή εξελικτική τάση να εξασθενούν προοδευτικά και ίσως κάποτε -όχι βέβαια στο άμεσο αλλά στο απώτερο μέλλον- εξαλειφθούν ολοσχερώς.

Σε αυτό το ανησυχητικό συμπέρασμα κατέληξε μια αμερικανική έρευνα στον τομέα της εξελικτικής γενετικής που πραγματοποίησαν η Kateryna Makova και η Melissa Wilson, δύο ερευνήτριες του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια. Η εντυπωσιακή έρευνά τους δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο «Plos Genetics» και ήδη προκαλεί έντονες συζητήσεις μεταξύ των ειδικών. Η στρατηγική που υιοθέτησε η ερευνητική ομάδα της Makova ήταν να αναλύσει γενετικά και να αντιπαραβάλει την εξέλιξη των φυλετικών χρωμοσωμάτων σε τρεις τάξεις θηλαστικών: μαρσιποφόρα όπως τα καγκουρό, μονοτρήματα (monotremata) όπως ο ορνιθόρυγχος που είναι θηλαστικό αλλά γεννά αυγά, και πλακουντοφόρα όπως ο άνθρωπος.

Συγκρίνοντας το DNA των φυλετικών χρωμοσωμάτων αυτών των τριών τάξεων θηλαστικών, οι ερευνητές κατάφεραν να ανασυγκροτήσουν την εξέλιξη των ανθρώπινων φυλετικών χρωμοσωμάτων (Χ και Υ). Διαπίστωσαν λοιπόν ότι αυτά τα δύο χρωμοσώματα διαφοροποιήθηκαν αρχικά από ένα ζευγάρι μη φυλετικών χρωμοσωμάτων. Κατόπιν τα δύο διαφορετικά φυλετικά χρωμοσώματα ακολούθησαν διαφορετικούς εξελικτικούς ρυθμούς: τα κοινά σε άνδρες και γυναίκες χρωμοσώματα Χ εξελίχθηκαν ομαλά χωρίς μεγάλες διακυμάνσεις. Αντίθετα, το ανδρικό ζεύγος ΧΥ, και ειδικότερα το χρωμόσωμα Υ, ακολούθησε μια παλαβή εξελικτική πορεία, μια εντυπωσιακή επιτάχυνση για την οποία δεν υπάρχει ακόμη κάποια ικανοποιητική εξήγηση.

Τι σημαίνει όμως ότι το εικοστό τρίτο ζεύγος χρωμοσωμάτων ΧΧ των θηλυκών ακολούθησε στην πορεία της εξέλιξης σταθερούς ρυθμούς ανάπτυξης, όπως συνέβη και με τα υπόλοιπα είκοσι δύο μη φυλετικά χρωμοσώματα, ενώ το ανδρικό χρωμόσωμα Υ ακολούθησε επιταχυνόμενους ρυθμούς; Η απροσδόκητη απάντηση είναι ότι το Υ σταδιακά άρχισε να χάνει γονίδια! Με αποτέλεσμα το χρωμόσωμα που καθορίζει το ανδρικό φύλο να διαθέτει σήμερα μόνο 200 γονίδια, σε σύγκριση με το πληθωρικό Χ που διαθέτει 1.100 γονίδια, και απ' ό,τι φαίνεται θα συνεχίσει να χάνει και άλλα με το πέρασμα του χρόνου.

Οπως γράφουν στο σχετικό άρθρο τους η Makova και η Wilson: «Πιστεύουμε ότι υπάρχει η δυνατότητα πλήρους εξάλειψης του χρωμοσώματος Υ». Διευκρινίζουν όμως ότι: «Επειδή ορισμένα γονίδια του Υ είναι πολύ σημαντικά, πιστεύουμε ότι δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι το ανδρικό χρωμόσωμα θα εξαλειφθεί ολοκληρωτικά. Αν όμως αυτό συμβεί κάποτε, ενδέχεται κάποιο άλλο ζευγάρι από τα 22 μη φυλετικά χρωμοσώματα να αρχίσει να διαφοροποιείται ώστε να δημιουργήσει ένα νέο ζευγάρι ανδρικών χρωμοσωμάτων».

Το επόμενο βήμα της ερευνητικής ομάδας της Makova είναι να χρησιμοποιήσει τα πολυάριθμα δεδομένα που έχει συλλέξει για να δημιουργήσει ένα υπολογιστικό πρόγραμμα ικανό να περιγράφει την προοδευτική υποβάθμιση του ανδρικού χρωμοσώματος και ίσως να υπολογίσει την ακριβή ημερομηνία εξάλειψής του. Ενα ακόμη ύπουλο χτύπημα στη σεξιστική αυταρέσκεια του άλλοτε «ισχυρού φύλου», μετά την πρόσφατη «αποτρόπαιη» είδηση ότι είναι εφικτή πλέον η δημιουργία τεχνητών σπερματοζωαρίων.