Φυλακές–ντροπή για την κοινωνία μας

[Κασσάνδρα]

Πάνω από 10.000 κρατούμενοι στριμώχνονται σε χωματερές ανθρώπων και σε σχολεία εγκλήματος με ευθύνη της Πολιτείας
Οι πρόσφατες εξεγέρσεις έφεραν στην επιφάνεια τη θλιβερή εικόνα των φυλακών· αυτό που κρύβεται πίσω από τις ερμητικά κλειστές πόρτες των σωφρονιστικών μας καταστημάτων. Η κατάσταση που επικρατεί στις 26 φυλακές της χώρας –στοιβάζονται εκεί πάνω από 10.627 κρατούμενοι, ενώ οι θέσεις είναι μόλις 6.843– κάνει το στόχο των σύγχρονων, ανθρώπινων φυλακών, που θα ανταποκρίνονται στην ουσιαστική αποστολή τους, τον σωφρονισμό των κρατουμένων και την ομαλή επανένταξή τους στην κοινωνία, να μοιάζει ίσως χιμαιρικός.
Οι φυλακές λειτουργούν ως σχολές εγκλήματος, καθώς μέχρι πρόσφατα, κατάδικοι συνωστίζονταν με υπόδικους, βαρυποινίτες με νεαρούς μικροπαραβάτες, έμποροι ναρκωτικών με κατάδικους του κοινού ποινικού νόμου. H εικόνα στις ελληνικές φυλακές είναι τραγική, στα όρια της ασφυξίας με τους περισσότερους κρατούμενους να ζουν σε συνθήκες που δεν είναι ανθρώπινες. Σε κελιά δύο ατόμων, διαβιούν έξι ακόμη και επτά κρατούμενοι, με τις φυλακές Κορυδαλλού, Αλικαρνασσού, Ιωαννίνων, Κομοτηνής και Αμφισσας να βρίσκονται στα όρια του κόκκινου συναγερμού. Διπλάσιος είναι ο αριθμός στα καταστήματα κράτησης της Θεσσαλονίκης, της Πάτρας (στεγάζει κυρίως κρατουμένους για ναρκωτικά), Νεάπολης, Χανίων, Χαλκίδας, Τρίπολης και της Κω. Στις «σκληρές» φυλακές, την κλειστή της Λάρισας (883 κρατούμενοι σε κελιά για 450) και της Κέρκυρας οι κατάδικοι δεν προαυλίζονται όλοι μαζί, ενώ στο Πρεβαντόριο Αμφισσας 273 μοιράζονται θαλάμους, χωρητικότητας 100 ατόμων. Ο ζωτικός χώρος που αναλογεί σε κάθε κρατούμενο, είναι της τάξης των 0,70 τμ., όταν το «πλαφόν» που έχει θέσει η Ε.Ε. είναι επτά τ.μ. ανά κρατούμενο. Στον Κορυδαλλό, χωρητικότητας 640 κρατουμένων, κρατούνται 1.960, ενώ για τη φύλαξή τους είναι υπεύθυνοι 218 σωφρονιστικοί υπάλληλοι. «Καλύτερη» είναι η εικόνα στις αγροτικές της Αγιάς, της Κασσάνδρας και της Τίρυνθας. Ενα μικρό ποσοστό κρατουμένων ζει σε καθεστώς ημιελεύθερης διαβίωσης (καθημερινά δουλεύουν έξω ή στους χώρους της φυλακής και το βράδυ επιστρέφουν στα κελιά).
Σχεδόν ένας στους δύο κρατούμενους είναι αλλοδαπός (4.809, και σχεδόν οι μισοί, 1.845 άτομα, είναι Aλβανοί, με αξιόποινες πράξεις (ανθρωποκτονίες, ληστείες, ναρκωτικά κ.ά.) που επισείουν ποινές πάνω από 10 χρόνια). Τρεις στους 10 (περίπου 3.068) είναι υπόδικοι και τέσσερις στους 10 (4.635) για παραβάσεις του νόμου περί ναρκωτικών.
Ενας κρατούμενοις στοιχίζει στο ελληνικό κράτος περί τα 860 ευρώ το μήνα.

Tην κυβέρνηση απασχολούν έντονα τα συσσωρευμένα προβλήματα διαβίωσης των εγκλείστων, εξαιτίας του δυσανάλογα μεγάλου αριθμού τους σε σχέση με τις κτιριακές υποδομές, αλλά και τα «κακώς κείμενα» που ταλανίζουν χρόνια τη λειτουργία των σωφρονιστικών καταστημάτων ενθαρρύνοντας απόπειρες στάσεων. Ο υπουργός Δικαιοσύνης κ. Αν. Παπαληγούρας έχοντας στόχο την αποσυμφόρηση των φυλακών έχει προχωρήσει στην κατασκευή έξι νέων καταστημάτων κράτησης, χωρητικότητας 2.400 κρατουμένων, ενώ το χρονοδιάγραμμα περιλαμβάνει επίσης, μέσα στα επόμενα τρία χρόνια να έχουν περατωθεί οι φυλακές της Δράμας, των Σερρών και των Χανίων.

Στην Ευρώπη
Η Ελλάδα θεωρείται μία από τις χώρες της Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης με τα μεγαλύτερα ποσοστά κρατουμένων σε σχέση με τον πληθυσμό της. Εντάσσεται δε, μαζί με την Αλβανία και την Τουρκία στις χώρες που επιβάλλουν τις βαρύτερες ποινές.
Είναι χαρακτηριστικό ότι για το αδίκημα της κλοπής στη Γερμανία το μεγαλύτερο μέρος των ποινών είναι χρηματικές, ενώ μόλις σε ένα 8% επιβάλλουν τη φυλάκιση. Αντιθέτως, στη χώρα μας, το 65% φυλακίζονται, ενώ μηδενικές είναι οι περιπτώσεις της χρηματικής ποινής.
Η υιοθέτηση ακόμη πιο... ακραίων μέτρων μελετώνται πλέον σε ευρωπαϊκές χώρες. Λίστες αναμονής για μία θέση στο κελί έχουν καθιερώσει στη Σκανδιναβία, μας πληροφορεί ο εγκληματολόγος κ. Βασ. Καρύδης. Οταν υπάρχει το αδιαχώρητο, ο κατάδικος μπορεί να περιμένει κι ένα χρόνο με περιορισμό της κίνησής του για να εκτίσει την ποινή του σε ανθρώπινες συνθήκες, όταν αδειάσουν θέσεις.
Από την άλλη, υπάρχει η δυνατότητα ηλεκτρονικής επιτήρησης των καταδικασθέντων, με ένα τσιπάκι. Αυτό το εξάρτημα ουσιαστικά δίνει τη δυνατότητα υπό μίαν έννοια να καταργηθεί η φυλάκιση για μικροαδικήματα. Η ελευθερία περιορίζεται έτσι, με εναλλακτικό τρόπο.

Ωστόσο, κατά την εγκληματολόγο κ. Αφροδίτη Kουκουτσάκη, «είναι πραγματικά αστείο να μιλάμε για επανακοινωνικοποίηση σε οποιαδήποτε φυλακή ακόμα και σε μία φυλακή ξενοδοχείων». Οπως επισημαίνει «η φυλακή είναι δομικά αποκοινωνικοποιητικός θεσμός· είναι ένας θεσμός, ο οποίος αποπαιδεύει, αποκοινωνικοποιεί. Σε κοινωνικοποιεί σε ένα παθογόνο περιβάλλον και μετά όχι μόνο σε προετοιμάζει να ξαναγυρίσεις, αλλά σου δημιουργεί ακόμα περισσότερα προβλήματα».
«Εχω πολύ θυμό γι’ αυτό το σωφρονιστικό σύστημα»

«Με λένε Γιώργο Σ. και ξεκίνησα την καριέρα μου στις φυλακές Αυλώνα, 18,5 ετών. Hταν ένα πανεπιστήμιο κακοποιών· τι ναρκωτικά, τι σιδεριές, τι μαχαιριές... Μετά πήγα στις φυλακές Ναυπλίου, όπου οι υπάλληλοι περνούσαν την πρέζα αέρα μέσα. Eχω πολύ θυμό μέσα μου γι' αυτό το σωφρονιστικό σύστημα…» συμπυκνώνει με ωμό και αληθινό τρόπο το πέρασμά του από τις φυλακές ένας πρώην κρατούμενος.
Η μαρτυρία μιας κρατουμένης, που περιγράφει την κατάσταση στις γυναικείες φυλακές Κορυδαλλού είναι γροθιά στο στομάχι...
«Η εικόνα έχει μαύρο χρώμα», λέει η Α.Σ. «Η ζωή στις φυλακές δεν είναι ένας διαφορετικός τρόπος ζωής... Δεν είναι ζωή. Είναι ανυπαρξία ζωής... Οι άνθρωποι στις φυλακές είναι ζωντανοί-νεκροί», λέει ανατριχιάζοντας καθώς θυμάται την εποχή εκείνη. «Σε θαλάμους για 10 άτομα να ζουν τριάντα. Τριπλά κρεβάτια... ανάμεσα στα κρεβάτια... Ράντζα όχι κρεβάτια. Δεν υπάρχει χώρος να κάτσεις. Κατσαρίδες παντού... Ο μοναδικός χώρος που έχουν να κινηθούν οι άνθρωποι σε όλη τη φυλακή είναι ένας διάδρομος. Ολη τους τη ζωή περνούνε σε έναν διάδρομο 2 - 2,5 μέτρα. Μπορείτε να διανοηθείτε τι σημαίνει αυτό; Πηγαίνουν, έρχονται. Πηγαίνουν, έρχονται... Επί ώρες, επί μέρες, επί χρόνια. Γνώρισα γυναίκες ισοβίτισσες που έκαναν αυτό το πράγμα 16 χρόνια... Μπορείτε να καταλάβετε μετά από ένα διάστημα τι παθαίνει ο άνθρωπος; Μετά από έξι, οκτώ χρόνια διαλύεται ο άνθρωπος. Μπορεί να μην προσκυνήσεις, μπορεί να μην χαφιεδήσεις; Eχουν υποτίθεται επικοινωνία, επισκεπτήριο. Μισή ώρα πίσω από ένα τζάμι να μην μπορείς να αγγίξεις άνθρωπο...».
«Eίμαι αντιρρησίας συνείδησης», αφηγείται στη συνέχεια ο 20χρονος Λ.Π,. στον οποίο επιβλήθηκε από το Ναυτοδικείο του Πειραιά ποινή τεσσάρων ετών. Περιγράφει την εμπειρία τoυ στη στρατιωτική φυλακή της Κορίνθου. «Η φυλακή, η μικρή μου εμπειρία μου έμαθε ότι είναι μία αποθήκη ανθρώπων... Στους 2,5 μήνες που έμεινα μέσα βίωσα την εξουσία του αρχιφύλακα· μπορούσε να μπει στο κελί σου ό,τι ώρα ήθελε, να σε υποχρεώσει να κοιμάσαι με ανοιχτά τα φώτα. Είδα ατελείωτο άδειο χρόνο... Η σεξουαλική στέρηση δεν παλεύεται...».

Καταστέλλεται το συναίσθημα
«Ξεκίνησα την εμπειρία μου με τις φυλακές το 1990», λέει ο Ν.Κ., που κατάφερε να σπάσει τα δεσμά της εξάρτησης. «Εχω εκτίσει γύρω στα 4½ χρόνια σε διάφορες σωφρονιστικές αποθήκες. Στη φυλακή μπήκα 17 χρονών για απλές κλοπές. Μέσα στις φυλακές καταστέλλεται το συναίσθημα. Για να τιμωρηθώ, δικαιούμαι να συμβιώνω σε ένα κελί με τρία άτομα, να μην είμαι μόνος ούτε στην τουαλέτα και να μην μπορώ να αναπνεύσω; Θες να κοιμηθείς λίγο σαν άνθρωπος; Εκεί μέσα θα σε κάνουν να βιώσεις ότι δεν έχεις το δικαίωμα...
Αυτό που πήρα εγώ πλούσια από τη φυλακή ήταν μόλις βγω να έχω ανοιχτές πόρτες, είτε για να διακινήσω, είτε για να βρω εύκολα ναρκωτικά. Οι περισσότερες γνωριμίες μέσα στη φυλακή λειτούργησαν για μένα καταλυτικά στην μετέπειτα πορεία μου στην εξάρτηση...
Στα 17 μου, μου γεννήθηκε ένα μίσος και μια αποστροφή για όλη την κοινωνία. Οι συνθήκες μέσα σε οδηγούν να θες να αντιδράσεις... Ετσι, φορτώθηκα με τα πειθαρχικά... Η μεγαλύτερη ταπείνωση που ένιωσα είναι όταν παίρνεις άδειες ύστερα από μεγάλο χρονικό διάστημα σαν κρατούμενος και γυρνάς στη φυλακή... Με έβαλαν να αφοδεύσω για να ξαναμπώ στο κατάστημα μην τυχόν έχω περάσει ναρκωτικά. Αυτό σε ποιο νομικό πλαίσιο υπάρχει;
Η φυλακή δεν είναι κάτι άλλο από μια μικρογραφία της ίδιας της κοινωνίας. Ο δυνατός να φάει τον πιο ανίσχυρο. Ποια στοιχεία αλληλεγγύης μέσα στη φυλακής; Αμα κάποιος το παλέψει, θα περιθωριοποιηθεί από τους άλλους που έχουν νταραβέρι... »

Ταπείνωση
Eφιαλτική ήταν η περίοδος της φυλακής και για την Ε.Ρ., ποινική κρατούμενη των γυναικείων φυλακών Κορυδαλλού. «Η πρώτη λέξη που κυριαρχεί μέσα στο μυαλό σου είναι η ταπείνωση... Από τα κρατητήρια μέχρι τη φυλακή... Στο κελί που ήμουν εγώ, κοιμόμασταν τέσσερις κοπέλες σε διπλό κρεβάτι, η μια απέναντι από την άλλη. Αν δεν έχεις τη δική σου οικονομική δυνατότητα να αγοράσεις στην καντίνα, να έχεις τις κουβέρτες σου και τα ρούχα σου, δυστυχώς την περνάς για όλο το χειμώνα με μια στρατιωτική κουβέρτα ή ένα στρώμα στο πάτωμα... Γενικά δεν υπάρχουν είδη πρώτης ανάγκης π.χ. αν κοπείς ή οτιδήποτε άλλο μπορεί να σου συμβεί...».
Οι μαρτυρίες ακούστηκαν σε εκδήλωση που διοργανώθηκε από την οργάνωση «Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων».

πηγή:Kathimerini

[achilles]

Είναι αποδεδειγμένο ότι οι κατάσταση στις ελληνικές φυλακές είναι άθλια και αγγίζει τα επίπεδα εξπρές του μεσονυχτίου μερικές φορές.Μονο στο σωφρονισμό δεν αποσκοπούν καθώς είναι γνωστό ότι μάλλον αποτελόυν φροντιστήριο εγκληματικότητας όπου όποιος αποφοιτεί βγαίνει χειρότερος έξω στην κοινωνία.Και σαν να μην έφτανε το πρόβλημα χώρου με τα ασφυκτικά γεμάτα κελιά κατέχουμε την πρωτιά και στις προφυλακίσεις.Ειδικα τώρα τελευταία οι εισαγγελείς και οι ανακριτέσ διατάσουν προφυλακίσεις αδιακρίτως και για ψύλλου πήδημα.