Επανεξετάζεται το καθεστώς των Ειδικών Λογαριασμών

[Astrolabos]

Τάξη στο δαιδαλώδες και ανεξέλεγκτο σύστημα των ειδικών λογαριασμών επιχειρεί να βάλει η κυβέρνηση. Οι λογαριασμοί αυτοί όπως κατ’ επανάληψη έχει επισημάνει ο υπουργός Οικονομίας κ. Γ. Αλογοσκούφης λειτουργούν εκτός προϋπολογισμού και δίνουν την εντύπωση ότι τηρούνται «διπλά βιβλία». Από τους ειδικούς λογαριασμούς τροφοδοτούνται οι μεγάλες ανισότητες που υπάρχουν στα επιδόματα των δημόσιων υπαλλήλων, ενώ από την ενσωμάτωσή τους αναμένεται να προκύψουν και σημαντικές εξοικονομήσεις πόρων, που θα επιτρέψουν στην κυβέρνηση να συμπληρώσει τη χρηματο δότηση του Εθνικού Ταμείου Κοινωνικής Συνοχής και άλλων δράσεων που είναι κοινωνικά επωφελείς. Εγχείρημα κάθε άλλο παρά εύκολο, καθώς οι πρώτες προσπάθειες που έγιναν προσέκρουσαν στην αδυναμία
των αρμόδιων υπηρεσιών να καταγράψουν όσο το δυνατόν καλύτερα τον ακριβή αριθμό των ειδικών λογαριασμών αλλά και να δώσουν σαφή απάντηση για τον αριθμό των λογαριασμών που βρίσκονταν τότε σε ισχύ.
Ωστόσο το υπουργείο Οικονομίας στο πλαίσιο της διαφάνειας και του αποτελεσματικότερου ελέγχου των δαπανών αλλά και της προετοιμασίας για την εισαγωγή του ενιαίου μισθολογίου στο Δημόσιο φέρεται αποφασισμένο να προχωρήσει σε ουσιαστικές λύσεις.
Ηδη σε πρώτη φάση έχουν διαγραφεί όλοι οι ανενεργοί λογαριασμοί, καθώς και αυτοί που παρουσιάζουν έλλειμμα. Αντίθετα, διατηρήθηκαν οι λογαριασμοί εκείνοι που είτε υπερκαλύπτουν τις δαπάνες τους, είτε μπορούν να αποτυπωθούν στον προϋπολογισμό με βάση τους κανόνες της αναλυτικής λογιστικής.
Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό του 2008, έχουν καταργηθεί 189 λογαριασμοί, καθώς από τους 319 ειδικούς λογαριασμούς που βρίσκονταν εκτός προϋπολογισμού τα έτη 2003 - 2004 βρίσκονται σε ισχύ 130. Ο συνολικός δε αριθμός των λογαριασμών ανά φορέα (υπουργεία και ΝΠΔΔ) εμφανίζει πλεόνασμα. Συγκεκριμένα, οι συνολικές εισπράξεις, όπως προκύπτει από τα ίδια στοιχεία, εκτιμώνται σε 5,030 δισ. ευρώ και οι πληρωμές σε 4,144 δισ. ευρώ για το τρέχον έτος.
Σημειώνεται ότι οι ειδικοί λογαριασμοί ελέγχονται και αξιολογούνται συνεχώς από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους.
Αμεσα προγραμματίζεται:
- Να αξιολογηθούν όλα τα στοιχεία που αφορούν τους ειδικούς λογαριασμούς (λογιστικό και θεσμικό πλαίσιο) ώστε να κατηγοριοποιηθούν και να αποφασισθεί ο τρόπος λειτουργίας τους.
- Να αποφασισθεί η ένταξή τους στον κρατικό προϋπολογισμό ή η διατήρησή τους ως λογαριασμών εκτός προϋπολογισμού, με πλήρη και διαφανή αποτύπωση της διαχείρισής τους και
- Να ενταχθούν, με βάση τους σκοπούς που εξυπηρετούν, σε προγράμματα και δράσεις στη νέα μορφή προϋπολογισμού προγραμμάτων, όπως αυτή σχεδιάζεται.

Τι εξυπηρετούν οι ειδικοί λογαριασμοί

Η σύσταση των ειδικών λογαριασμών προβλέπεται από ειδικές διατάξεις και υπουργικές αποφάσεις και αποσκοπεί στην εξυπηρέτηση ειδικών σκοπών ή δράσεων. Το πλαίσιο λειτουργίας, ελέγχου και εποπτείας αυτών καθορίζεται με κοινές αποφάσεις των αρμόδιων υπουργών και του υπουργού Οικονομίας & Οικονομικών.
Οι ειδικοί λογαριασμοί που έχουν συσταθεί είτε στα υπουργεία είτε σε νομικά πρόσωπα υποχρεούνται, όπως ορίζουν οι διατάξεις του Ν. 2771/99, να συντάσσουν ετήσιο προϋπολογισμό και απολογισμό. Οδηγίες για την ορθή σύνταξη προϋπολογισμών και απολογισμών τούς παρέχονται, κατ' έτος, με σχετική εγκύκλιο του υπουργού Οικονομίας & Οικονομικών. Οι προϋπολογισμοί και απολογισμοί υποβάλλονται για έλεγχο και αξιολόγηση στις αρμόδιες υπηρεσίες του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους.
Οι ειδικοί λογαριασμοί, ανάλογα με τον τρόπο λειτουργίας τους, διακρίνονται στις παρακάτω κατηγορίες:
- Ειδικοί λογαριασμοί εκτός προϋπολογισμού και
- Ειδικοί λογαριασμοί που λειτουργούν, ως ενδιάμεσοι, για διευκόλυνση της δημοσιονομικής διαχείρισης.
Οι ειδικοί λογαριασμοί εκτός προϋπολογισμού συστήθηκαν σε υπουργεία και Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, για την εξυπηρέτηση ειδικών σκοπών ή δράσεων. Μπορούν να χαρακτηρισθούν ως «οιονεί νομικά πρόσωπα». Τηρούνται είτε στην Τράπεζα της Ελλάδος είτε σε άλλες εμπορικές τράπεζες.
Τα έσοδα των λογαριασμών είναι νομοθετημένα, το σημαντικότερο μέρος αυτών προέρχεται από εκτός προϋπολογισμού πηγές και το λοιπό μέρος από τον κρατικό προϋπολογισμό, είτε με τη μορφή άμεσων ενισχύσεων είτε με μορφή κρατήσεων επί των εσόδων ή εξόδων του προϋπολογισμού.

Τέσσερις κατηγορίες λογαριασμών

Οι ειδικοί, εκτός προϋπολογισμού, λογαριασμοί μπορούν να ομαδοποιηθούν στις εξής κατηγορίες:
- Λογαριασμοί για την αντιμετώπιση ορισμένων σκοπών και κοινωνικών αναγκών (κυρίως λογαριασμοί υπουργείων).
- Λογαριασμοί κονδυλίων έρευνας (λειτουργούν στα ΑΕΙ, ΤΕΙ, ερευνητικά κέντρα).
- Λογαριασμοί εφαρμογής προγραμμάτων επιδοτούμενων από την ΕΕ.
- Λογαριασμοί απογευματινών ιατρείων (ΕΛΑΠΙ) των νοσοκομείων.
Στην κατηγορία των εκτός προϋπολογισμού λογαριασμών εντάσσεται και ο λογαριασμός των αποκρατικοποιήσεων, καθώς και ο λογαριασμός των εγγυήσεων, που τηρούνται στο υπουργείο Οικονομίας & Οικονομικών.
Οι ειδικοί λογαριασμοί ή λογαριασμοί που λειτουργούν ως ενδιάμεσοι έχουν συσταθεί με αποφάσεις του υπουργού Οικονομίας & Οικονομικών ή με σύμπραξή του με τον αρμόδιο κατά περίπτωση υπουργό, για τη διευκόλυνση του ελέγχου και της αξιολόγησης των αποτελεσμάτων μιας δράσης ή ενός προγράμματος σε διάφορους τομείς. Τηρούνται στην Τράπεζα της Ελλάδος και τα έσοδα των λογαριασμών αυτών μεταφέρονται κάθε μήνα κυρίως στα έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού, μέσω δε αυτού εκπληρώνονται οι σκοποί για τους οποίους συστήθηκαν.