O Καύκασος πληρώνει το λάθος του Σαακασβίλι

[Astrolabos]

του Τάσου Κοκκινίδη

(απόσπασμα του άρθρου δημοσιεύθηκε στην Ισοτιμία 14-17 Αυγούστου)

Την παραμονή της τελετής έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του Πεκίνου επέλεξε ο φιλο-δυτικός πρόεδρος της Γεωργίας, Μιχαήλ Σαακασβίλι, να εξαπολύσει επίθεση κατά των αυτονομιστών της Νότιας Οσετίας και των Ρώσων μελών της ειρηνευτικής δύναμης που βρισκόταν εκεί.

Ίσως υπολόγισε ότι καθώς τα φώτα της δημοσιότητας θα ήταν στραμμένα αλλού, ο Ρώσος πρόεδρος Ντμίτρι Μεντβέντεφ σε διακοπές και ο πανίσχυρος πρωθυπουργός Βλαντιμίρ Πούτιν στο Πεκίνο, οι γεωργιανές δυνάμεις θα «έκαναν περίπατο».

Το σχέδιο του Σαακασβίλι φαίνεται ότι ήταν απλό. ‘Ηθελε να καταλάβει την πρωτεύουσα της Ν. Οσετίας, Τσχινβάλι, που βρίσκεται κοντά στα σύνορα με τη Γεωργία και να εγκαταστήσει την δική του κυβέρνηση. Μετά θα περίμενε από την Δύση να την αναγνωρίσει ως την νόμιμη κυβέρνηση της επαρχίας πιστεύοντας έτσι ότι διασφαλίζει την βιωσιμότητα της.

Για την Τιφλίδα, η Ν. Οσετία, όπως άλλωστε και η άλλη υπο-απόσχιση επαρχία της Αμπχαζίας, αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της χώρας. Θεωρεί ότι η Μόσχα εκμεταλλευόμενη την επιρροή της προωθεί εδώ και χρόνια την απόσχιση τους στηρίζοντας τις τοπικές κυβερνήσεις οικονομικά και στρατιωτικά.

Ο Σαακασβίλι διαψεύσθηκε οικτρά. Η απάντηση της Ρωσίας ήταν ακαριαία και καταιγιστική. Ο αμερικανοσπουδασμένος πρόεδρος θα μείνει στην ιστορία σαν ο ηγέτης που οδήγησε της Γεωργία στην συρρίκνωση.

Τι τον έκανε να πιστέψει ότι μπορούσε να ρισκάρει την οργή της περιφερειακής υπερδύναμης; Πίστεψε ότι οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ θα έσπευδαν να τον βοηθήσουν; Εκτίμησε ότι οι τελευταίοι μήνες της προεδρίας Μπους είναι η καλύτερη ευκαιρία να «τρίξει τα δόντια» στη Μόσχα;

Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι η Γεωργία οδηγείται σε μια τεράστια στρατηγική ήττα καθώς αναπόφευκτα χάνει μια για πάντα την Ν. Οσετία και πιθανώς και την Αμπχαζία.

Αμερικανική ήττα

Η ήττα της Γεωργίας αποτελεί ταυτόχρονα και ήττα της αμερικανικής πολιτικής στον Καύκασο. Οι ΗΠΑ στήριξαν πολλά στον Σαακασβίλι τον οποίο θεωρούν έναν από τους πιστότερους σύμμαχους τους στη περιοχή.

Επένδυσαν πολλά προσπαθώντας να πείσουν τους Ευρωπαίους συμμάχους να συναινέσουν στην ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ. Στη Σύνοδο Κορυφής του Βουκουρεστίου τον περασμένο Απρίλιο, το ΝΑΤΟ υπό το βάρος των Αμερικανικών πιέσεων, δεσμεύθηκε να "εξετάσει" το ενδεχόμενο ένταξης της χώρας στη Συμμαχία τον ερχόμενο Δεκέμβριο.

Οι τελευταίες εξελίξεις "φράζουν" τον δρόμο της Γεωργίας, καθώς καμία Ευρωπαϊκή χώρα δεν είναι διατεθειμένη να "τα βάλει" με την Μόσχα, ιδιαίτερα τώρα που είναι σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από την ρωσική ενέργεια. Η Ρωσία "κρατά τους άσσους" σε σχέση με την Ευρώπη που ακόμη και εάν ήθελε να συμπαρασταθεί ενεργά στη Γεωργία φοβάται το ενδεχόμενο η Μόσχα να κλείσει τη στρόφιγγα στους αγωγούς φυσικού αερίου και πετρελαίου.

Ενεργειακός κόμβος

Η Γεωργία αποτελεί σημαντικότατο εναλλακτικό από τη Ρωσία κόμβο για την μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου από την Κασπία στις διεθνείς αγορές. Ο αμερικανικής έμνευσης αγωγός πετρελαίου Μπακού-Τιφλίδας-Τσεϊχάν που τέθηκε σε λειτουργία πέρυσι μεταφέρει πετρέλαιο από το Αζερμπαϊτζάν στη Τουρκία.

Το πλεονέκτημα του για τη Δύση είναι ότι δεν περνάει από το έδαφος της Ρωσίας αλλά από το έδαφος «φιλικών» χωρών. Δεν είναι τυχαίο ότι μία από τις πρώτες αποστολές της ρωσικής αεροπορίας ήταν να πλήξει τον αγωγό. Η Ρωσία θέλει να έχει την αποκλειστικότητα στην παροχή ενέργειας και όταν της δίνεται η ευκαιρία υπονομεύει τους ανταγωνιστές.

Οσετία-Κοσσυφοπέδιο

Το μεγάλο στρατηγικό λάθος της Γεωργίας ήταν ότι δεν κατανόησε την διεθνή πραγματικότητα μετά την μονομερή ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου.

Η Ρωσία είχε προειδοποιήσει ότι η ανεξαρτοποίηση της πρώην Γιουγκοσλαβικής επαρχίας θα έχει συνέπειες σε άλλες περιοχές του πλανήτη και ιδιαίτερα στον Καύκασο. Το ρωσικό επιχείρημα είναι απλό: Από τη στιγμή που η Δύση αναγνωρίζει το δικαίωμα απόσχισης σε μια επαρχία της Σερβίας γιατί δεν αναγνωρίζει το ίδιο δικαίωμα και στην Ν. Οσετία και Αμπχαζία;

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι φιλο-ρωσικές ηγεσίες των δυο υπο-απόσχιση επαρχιών "σκλήρυναν" την θέση τους απέναντι στην Τιφλίδα μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου. Ο Σαακασβίλι «έπεσε στη παγίδα» και έδωσε την αφορμή στην Μόσχα να επιβάλει την απόσχιση των επαρχιών χρησιμοποιώντας τα επιχειρήματα που προώθησε η Δύση στην περίπτωση του Κοσσυφοπεδίου.

Για τη Μόσχα η επέμβαση της για να σώσει τον άμαχο πληθυσμνό της Ν. Οσετίας από τις γεωργιανές επιθέσεις βασίσθηκε στο de facto δόγμα που δημιούργησαν οι ΗΠΑ και η Βρετανία στην περίπτωση του Κοσσυφοπέδιου, ότι δηλαδή η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ασφάλειας των αμάχων έχει προτεραιότητα σε σχέση με τον σεβασμό των εθνικών συνόρων.

"Ξυπνάει" η Ρωσία

Το σημαντικότερο συμπέρασμα όμως από τον πόλεμο στον Καύκασο είναι ότι η Ρωσία βγαίνει οριστικά από την ραστώνη των μετα-Σοβιετικών χρόνων και επαναπροσδιορίζει την σφαίρα επιρροής της. Τα τελευταία χρόνια παρακολουθεί ανήμπορη να αντιδράσει την σταδιακή συρρίκωση του ζωτικού της χώρου.

Η Ρωσία εξοργίσθηκε από την ένταξη των Βαλτικών χωρών στην ΕΕ και ιδιαίτερα στο ΝΑΤΟ. Φοβήθηκε όταν οι ΗΠΑ «έβαλαν πόδι» στα νότια διαμερίσματα της πρώην αυτοκρατορίας της. Στη Κεντρική Ασία δημιούργηθηκαν Αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, αμερικανοί στρατιωτικοί σύμβουλοι πηγαινοέρχονται στην Ουκρανία, στο Αζερμπαϊτζάν και στη Γεωργία. Ο πρόεδρος Μπους πιέζει ακόμη και για την ένταξη αυτών των χωρών στο ΝΑΤΟ.

Δυτικότερα, οι ΗΠΑ επεκτείνουν την εθνική αντιπυραυλική ασπίδα στην Τσεχία και στην Πολωνία. Η Ρωσία αισθάνθηκε ταπεινωμένη και περικυκλωμένη, μέχρι που ο Πούτιν άρχισε να της δίνει σιγά-σιγά την χαμένη αυτοπεποίθηση της.

Ο πόλεμος στον Καύκασο -μετά την άστοχη κίνηση Σαακασβίλι- αποτελεί μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για την Μόσχα να ανακτήσει το χαμένο έδαφος. Δείχνει στον υπόλοιπο κόσμο ότι δεν πρόκειται πια να καθίσει με «σταυρωμένα χέρια» όταν απειλούνται τα συμφέροντα της στην ευρύτερη περιοχή της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.

‘Οπως τόνισε ο Μεντβέντεφ στο διάγγελμα του προς τον ρωσικό λαό «ιστορικά η Ρωσία ήταν και θα συνεχίσει να είναι ο εγγυητής της ασφάλειας των λαών του Καυκάσου». Το ερώτημα είναι εάν η Ρωσία θα προσπαθήσει να γίνει «εγγυητής» και σε άλλες περιοχές της πρώην Σοβιετικής ‘Ενωσης.

Το βέβαιο είναι ότι ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στις σχέσεις Ρωσίας-Δύσης, σχέσεις που θα χαρακτηρίζονται από ψυχρότητα και καχυποψία. Οι αναφορές όμως που γίνονται στα διεθνή ΜΜΕ για το ξεκίνημα ενός νέου «ψυχρού πολέμου» είναι μάλλον άτοπες.

Ο κόσμος σήμερα είναι πολύ διαφορετικός από τον κόσμο των περασμένων δεκαετιών. Η ανάδειξη της Ινδίας και της Κίνας σε οικονομικές, πολιτικές και στρατιωτικές δυνάμεις παγκόσμιας εμβέλειας καθιστά ανέφικτη την επιστροφή στον διπολικό κόσμο. (foreignpress-gr.com)