Ντοπαρισμένοι ακόμα και ανήλικοι

[depoina]

Με τον εφιάλτη του γονιδιακού ντόπινγκ να καραδοκεί πλέον πίσω από κάθε μελλοντική αθλητική δραστηριότητα, ανήλικοι θυσιάζονται στον βωμό των υπέρογκων προσδοκιών για οικονομική ευτυχία και κοινωνική καταξίωση.

Στα συνοικιακά γυμναστήρια, σε ερασιτεχνικούς συλλόγους, ακόμη και στα σχολικά πρωταθλήματα τα κρούσματα ντόπινγκ δεν είναι λίγα. Σύμφωνα με όσους γνωρίζουν τα τεκταινόμενα του ερασιτεχνικού αθλητισμού, οι ουσίες αποτελούν τον κανόνα για την πλειονότητα των παιδιών που διαθέτουν ταλέντο και θέλουν να προχωρήσουν.

Πρόσφατες έρευνες κατέδειξαν ότι στη χώρα μας το ντόπινγκ στο Δημοτικό Σχολείο περιορίζεται σε μια πολύ μικρή ομάδα παιδιών τα οποία ασχολούνται με τον πρωταθλητισμό, στην εφηβεία, όμως, ηλικιακή περίοδος κατά την οποία αρκετά παιδιά είναι ήδη πρωταθλητές ή Ολυμπιονίκες, αυξάνεται σημαντικά.

Νωπό είναι ακόμη στη μνήμη της κοινής γνώμης το περιστατικό της 15χρονης μαθήτριας που εντοπίστηκε ντοπαρισμένη το 2005 λίγο πριν λάβει μέρος στο σχολικό πρωτάθλημα. Δεν είναι η μόνη περίπτωση που έχει δει το φως της δημοσιότητας στη χώρα μας.

«Σε επαφές που έχω με γιατρούς έχω ακούσει αρκετές φορές να μεταφέρουν περιστατικά κατά τα οποία οι γονείς τούς προτρέπουν να δώσουν κάτι στο παιδί για να πάει καλύτερα, όταν βλέπουν πως έχει φτάσει πια στο κορύφωμα των προσπαθειών του», λέει η Χαρά Σπηλιοπούλου, πρόεδρος του ΕΣΚΑΝ.

Από την πλευρά του, ο καθηγητής Δημήτρης Κουρέτας, ο οποίος τελεί πρόεδρος του Ναυτικού Ομίλου Λάρισας, διαπιστώνει πως μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα είναι η βάση για να πάει κανείς ενάντια στα φάρμακα. «Εμάς μας ενδιαφέρει οι αθλητές μας να είναι μαθητές του 19 και του 20», λέει, «και όχι μονοδιάστατες προσωπικότητες».

Το θέμα, όπως φαίνεται, είναι σοβαρό. Και πολύπλοκο. Τόσο πολύ που εξαιτίας του για πρώτη φορά στα χρονικά διαβάστηκε στη Βουλή ένα παραμύθι: Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας ανέγνωσε τον «Λαγό και τη χελώνα», έναν μύθο που έγραψε ο Ευγένιος Τριβιζάς για το ντόπινγκ.

Θυσίες
Δυο καθηγητές και ένας καθηγητής-συγγραφέας, που αγγίζει με αφοπλιστικό τρόπο την άγουρη παιδική ψυχή, μιλούν στο «Εθνος» για το παιδικό ντόπινγκ και για τον πρωταθλητισμό ως αγώνα δρόμου στη διάρκεια του οποίου κάποτε θυσιάζονται η τρυφερότητα, η ψυχική υγεία και η σωματική ακεραιότητα των παιδιών.

Αφορμή η διημερίδα με τίτλο «Ντόπινγκ το φαινόμενο της ντροπής» που θα πραγματοποιηθεί στις 30 και 31 Μαρτίου από σειρά φορέων με πλούσιο περιεχόμενο και εισηγητές, μεταξύ άλλων, τους προαναφερθέντες.
Οι εργασίες θα λάβουν χώρα στο Ιδρυμα Ευγενίδου, το οποίο έχει επιπλέον τον ρόλο του συνδιοργανωτή στο πλαίσιο της κοινωνικής του δραστηριότητας.
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΡΟΒΒΑ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΡΕΤΑΣ: Καθηγητής Βιοχημείας, Τμήμα Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
Παραδείγματα προς αποφυγή ως προσωπικότητες είναι η πλειονότητα των πρωταθλητών
Λόγω της ενασχόλησής του με τη διοίκηση ερασιτεχνικών συλλόγων στίβου έχει έρθει πολλές φορές αντιμέτωπος με το παρακάτω φαινόμενο: «Πολλοί ταλαντούχοι αθλητές πιέζονται από τους προπονητές και από ένα λάθος στημένο σύστημα και σιγά σιγά- στο βωμό του να γίνουν καλοί αθλητές- αποκόβονται από πολλές ένδο και έξω σχολικές δραστηριότητες με αποτέλεσμα μέσα σε λίγο καιρό να έχουν σαν μόνο αποκούμπι για την κοινωνική και την συνολικότερη καταξίωση τον αθλητισμό που γρήγορα γίνεται πρωταθλητισμός», λέει ο κ. Κουρέτας.

«Εάν ένα παιδί υιοθετήσει αυτές τις πρακτικές, μπαίνει στη διαδικασία μιας εξάρτησης και αυτό ουσιαστικά το αλλάζει ως προσωπικότητα. Μαθαίνει πως και ο σκοπός αγιάζει τα μέσα, και αυτό είναι μια αντίληψη που φωλιάζει μέσα στην ψυχή του ακόμη και αν σταματήσει τον αθλητισμό.

Αυτός είναι για μένα ο σημαντικότερος κίνδυνος του παιδικού ντόπινγκ: Η διαμόρφωση προσωπικοτήτων με τη νοοτροπία ότι ο σκοπός αγιάζει τα μέσα. Ο αθλητισμός εμπεριέχει την έννοια του fair play και αυτό πρέπει όποιος ασχολείται μαζί του πρέπει να το δεχτεί. Εάν τα ερασιτεχνικά σωματεία έχουν σαν στόχο την προβολή τους και την εξασφάλιση όσο το δυνατόν περισσότερων μεταλλίων, το χάσαμε το παιχνίδι.

Με ενοχλεί που η πλειονότητα των πρωταθλητών ως προσωπικότητες είναι παραδείγματα προς αποφυγή για τη νεολαία: Ατελείς προσωπικότητες με φοβερή μονομανία σε ένα αξιακό σύστημα που μπάζει από χίλιες μεριές. Και αυτό επειδή παράγονται από το σύστημα που περιγράψαμε.

Η κατάσταση που επικρατεί σήμερα -με τη μεγάλη πλειονότητα του χώρου να σπρώχνει παιδιά που έχουν ταλέντο στον αθλητισμό στο ντόπινγκ- αντικατοπτρίζει τον στρουθοκαμηλισμό της κοινωνίας μας.

Οι ιθύνοντες θα πρέπει να σκεφτούν πολύ καλά και να αποφασίσουν: Θα κάνουν αυτό που έχουν κάνει η Γαλλία, η Ιταλία, η Σουηδία και θα δεχτούν τα 2 ή 3 πλασαρίσματα που μας αντιστοιχούν σε τελικούς ως μια μικρή χώρα ή τελικά θα κάνουμε τα πάντα για ένα μετάλλιο με όποιο ρίσκο και όποια ξεφτίλα;

Είναι θέμα της πολιτείας να το ξεκαθαρίσει, να το πει στους αθλητές, να το πει στους προπονητές, γιατί δυστυχώς όταν μεγαλώνουν οι αθλητές τα θέλγητρα είναι ακόμη μεγαλύτερα, με αποτέλεσμα να μπαίνουν πιο βαθιά στη λήψη ουσιών...

ΧΑΡΑ ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ: Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας Ιατρικής Σχολής, Πρόεδρος Εθνικού Συμβουλίου Καταπολέμησης του Ντόπινγκ
Οι βλάβες από τις ουσίες ντόπινγκ δεν μπορούν να προβλεφθούν
«Είναι αδύνατον να προβλεφθούν όλες οι πιθανές παρενέργειες των ουσιών ντόπινγκ», εξηγεί η κ. Χαρά Σπηλιοπούλου, η οποία επισημαίνει πως «τα αποτελέσματα της δράσης τους μπορεί να είναι τελείως διαφορετικά σε ενήλικες και σε εφήβους ή παιδιά.
Οι απαγορευμένες ουσίες, ανάλογα με τη δράση τους, μπορεί να προκαλέσουν βλάβες σε διάφορα συστήματα, όπως η καρδιά, τα αγγεία, το αίμα, το ήπαρ.

Ιδιαίτερα δημοφιλείς στο ντόπινγκ είναι οι διάφορες ορμόνες, που επιφέρουν τεράστιες μεταβολές στον οργανισμό ανδρών και γυναικών. Οταν, μάλιστα, ως ουσίες ντόπινγκ χρησιμοποιούνται διάφορα κλασικά ναρκωτικά, οι συνέπειες είναι ακόμη μεγαλύτερες, τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική υγεία των αθλητών.

Σε κάθε περίπτωση, οι παρενέργειες είναι δεδομένες, τη στιγμή που λαμβάνονται από υγιείς οργανισμούς, ειδικά δε μας απασχολούν περισσότερο οι επιδράσεις τους σε νεαρής ηλικίας άτομα, που η ανάπτυξή τους δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Πολλές φορές ως ουσίες ντόπινγκ χρησιμοποιούνται κοινά, γνωστά φάρμακα, χωρίς βέβαια τις νόμιμες ιατρικές τους ενδείξεις και χωρίς να έχουν θεραπευτικούς σκοπούς. Ιδιαίτερη όμως είναι η σχέση του ντόπινγκ και με τα συμπληρώματα διατροφής. Αυτά δεν προέρχονται όλα από επίσημους φαρμακευτικούς οίκους. Κυκλοφορούν σκευάσματα που παρασκευάζονται από δήθεν φυσικά προϊόντα, με τελικό προϊόν άγνωστης σύνθεσης.

Ετσι, μπορεί να περιέχουν ίχνη ορμονών ή άλλων απαγορευμένων ουσιών και ο αθλητής να βρεθεί θετικός σε έναν έλεγχο ντόπινγκ χωρίς να υπάρχει δικαιολογία.
Τα συμπληρώματα πρέπει να χορηγούνται μόνο όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη ή όταν ο αθλητής δεν λαμβάνει τα απαραίτητα συστατικά από τη δίαιτά του.

Σκοπός του ΕΣΚΑΝ αυτήν τη στιγμή είναι να προστατεύσει το δικαίωμα του κάθε αθλητή να συμμετέχει σε αγώνες τίμιους και ισότιμους και ταυτόχρονα να προστατεύσει την υγεία του.

Αυτά γίνονται με την εξασφάλιση συντονισμένων και αποτελεσματικών ελέγχων, ώστε να βρεθούν και να τιμωρηθούν παραδειγματικά οι παραβάτες αθλητές ή παράγοντες που προμηθεύουν τους αθλητές με τέτοια άνομα μέσα.
Το ΕΣΚΑΝ δίνει επίσης μεγάλη σημασία στις παρεμβάσεις πρόληψης, τόσο στους αθλητές όλων των αθλημάτων, όλων των κατηγοριών όσο και στους προπονητές και τους γιατρούς που είναι δίπλα τους.

Τέλος, προσπαθούμε να συνεργαστούμε και με τις διωκτικές Αρχές για την πάταξη της διακίνησης αυτών των απαγορευμένων ουσιών, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο».

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΤΡΙΒΙΖΑΣ: Καθηγητής Εγκληματολογίας και Συγκριτικού Ποινικού Δικαίου και Διευθυντής Τμήματος Εγκληματολογικών Μελετών, Πανεπιστήμιο Reading, Συγγραφέας - Παραμυθάς
Ντοπάρισμα δεν υπάρχει μόνο στον αθλητισμό
«Για να αντιμετωπίσουμε σωστά το πρόβλημα του ντοπαρίσματος, πρέπει να καταλάβουμε ότι είναι πολύ ευρύτερο και βαθύτερο απ ό,τι εκ πρώτης όψεως φαίνεται.
Η βελτίωση των ανθρώπινων επιδόσεων με χημικά μέσα δεν περιορίζεται σε στάδια και γυμναστήρια.

Δεν ντοπάρονται μόνο αθλητές, αλλά και σκακιστές, καθηγητές, ερευνητές και φοιτητές ακόμα. Οι συμμετέχοντες σε σκακιστικούς αγώνες έχουν αρχίσει ήδη να υποβάλλονται σε εξετάσεις για ενδεχόμενη χρήση χημικών ουσιών οι οποίες βελτιώνουν την οξύνοια, την πνευματική διαύγεια, την εγρήγορση και αυτοσυγκέντρωσή τους. Παρόμοιας φύσεως συμπεριφορές παρατηρούνται στους χώρους της επιστήμης, της διανόησης και της τέχνης.

Πανεπιστημιακοί δάσκαλοι και επιστήμονες, για παράδειγμα, των οποίων η προαγωγή εξαρτάται από τον όγκο και την ποιότητα του ερευνητικού τους έργου, ακόμα και φοιτητές, οι οποίοι διεκδικούν περιζήτητες υποτροφίες, καταναλίσκουν τα λεγόμενα «αναβολικά του νου» (smart pills) τα οποία ενδυναμώνουν τις νοητικές τους λειτουργίες και αυξάνουν συνεπώς τις επιδόσεις τους.

Οι ρίζες του προβλήματος πρέπει να αναζητηθούν στις έντονες και συχνά αφόρητες οικογενειακές και κοινωνικές πιέσεις για διακρίσεις, φήμη, αναγνώριση και ευμάρεια, χωρίς να δίδεται η αντίστοιχη έμφαση στην χρηστότητα των διαδικασιών προς επίτευξη αυτών των στόχων.

Οταν οι πιέσεις αυτές για επιτυχία είτε στον αθλητικό είτε στον εκπαιδευτικό στίβο ξεπερνούν κάποιο όριο, άλλους νέους τους συνθλίβουν, άλλους τους καταθλίβουν, άλλους τους ωθούν στα αναβολικά, άλλους στα ναρκωτικά και άλλους στην αυτοκτονία.

Είναι ανησυχητικό το παγκόσμια και συνεχώς αυξανόμενο σε συχνότητα φαινόμενο μαθητών οι οποίοι αυτοκτονούν λόγω του στρες των εξετάσεων, όπως πρόσφατα στην Αγγλία το παράδειγμα του δεκαεξάχρονου Tim Russel, που τίναξε τα μυαλά του στον αέρα με το όπλο του πατέρα του επειδή απέτυχε στις εξετάσεις φυσικής, και του συνομήλικού του Shaun Begley, που κρεμάστηκε από ένα δέντρο επειδή φοβόταν ότι δεν θα κατάφερνε να περάσει τις εξετάσεις μαθηματικών και να εκπληρώσει τις προσδοκίες της οικογενείας του.

Τη λύση συνεπώς δεν πρόκειται να τη δώσουν ιερεμιάδες περί των βλαβερών συνεπειών του ντοπαρίσματος, οι οποίες εκτιμώνται ως το τίμημα της επιτυχίας όσων ρισκάρουν, αλλά μια ριζική αλλαγή νοοτροπίας και διαφοροποίηση των μηνυμάτων τα οποία πανταχόθεν εκπέμπονται προς τους νέους.

Αν η έμφαση εξακολουθήσει να δίδεται στους στόχους, όχι στα μέσα, και η δικαίωση και η ευτυχία να εξαρτώνται από το στεφάνι, την επιταγή ή την περγαμηνή και όχι από την απόλαυση της μάθησης ή της άθλησης, τότε το πρόβλημα όχι μόνο δεν θα λύνεται, αλλά θα εξακολουθήσει να επιδεινώνεται και τα παιδιά μας να θυσιάζονται στον βωμό των υπέρογκων και μονοδιάστατων προσδοκιών μας για οικονομική και κοινωνική επιτυχία». (ethnos.gr)