Ακόμα ένα αρχαίο ελληνικό κείμενο κρυβόταν σε μεσαιωνικό προσευχητάρι

[Xavier]

Ένα μεσαιωνικό βιβλίο προσευχών, μέσα στο οποίο είχαν ανακαλυφθεί «κρυμμένα» έργα του Αρχιμήδη και του Αθηναίου πολιτικού Υπερίδη, αποκαλύπτεται τώρα ότι περιέχει ακόμα ένα αρχαίο κείμενο, το οποίο αφορά το έργο του Αριστοτέλη. Οι ερευνητές διάβασαν το κείμενο χρησιμοποιώντας προηγμένες τεχνικές απεικόνισης και δηλώνουν ότι έμειναν «άφωνοι» από την ανακάλυψη.

Το προσευχητάρι του 13ου αιώνα αποδίδεται στον Ιωάννη Μύρωνα, μοναχό στα Ιεροσόλυμα. Αντί να χρησιμοποιήσει νέα περγαμηνή, ο μοναχός «ανακύκλωσε» παλαιότερες παλίμψηστες περγαμηνές ξύνοντας το αρχαίο κείμενο και κόβοντας τα κομμάτια δέρματος στη μέση. Το βιβλίο είναι πλέον γνωστό ως το Παλίμψηστο του Αρχιμήδη, καθώς το 1906 μελετητές ανακάλυψαν κρυμμένα κάτω από τις προσευχές άγνωστα μέχρι τότε έργα του μεγάλου Έλληνα μαθηματικού.

Έρευνες που ξεκίνησαν το 2002 επέτρεψαν την αποκρυπτογράφηση του κειμένου και, προς μεγάλη έκπληξη των ερευνητών, αποκάλυψαν και ένα ακόμα κρυμμένο κείμενο, το μοναδικό σωζόμενο χειρόγραφο του Αθηναίου πολιτικού Υπερίδη, που έζησε τον 4ο π.Χ. αιώνα. Διεθνής ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Ουίλιαμ Νόελ, επιμελητή χειρογράφων στο αμερικανικό Walters Art Museum, ανακάλυψε τώρα ένα τρίτο κείμενο, ερμηνευτικές σημειώσεις που αφορούν την πραγματεία Κατηγορίαι του Αριστοτέλη και χρονολογούνται στον 3ο ή 2ο π.Χ. αιώνα.

«Χρησιμοποιήσαμε μια τεχνική που ονομάζεται πολυφασματική απεικόνιση» εξηγεί στο BBC ο Ρότζερ Ίστον, καθηγητής Επιστήμης Απεικόνισης στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας του Ρόσεστερ στις ΗΠΑ. Η μέθοδος περιλαμβάνει τη φωτογράφηση της παλίμψηστης περγαμηνής σε διάφορα μήκη κύματος. «Αν και δεν μπορώ να διαβάσω αρχαία ελληνικά, και μόνο το γεγονός ότι έβλεπα τις λέξεις με έκανε να ανατριχιάσω», σχολιάζει ο Δρ Ίστον. Οι Κατηγορίαι του Αριστοτέλη αποτέλεσαν το θεμέλιο πάνω στο οποίο αναπτύχθηκε η μελέτη της Λογικής στο Δυτικό κόσμο, επισημαίνουν οι επιστήμονες. «'Έχω μείνει άφωνος από το περιεχόμενο αυτού του βιβλίου», δηλώνει ο Ουίλιαμ Νόελ.

Οι ερευνητές σκοπεύουν να δημοσιεύσουν σύντομα το πλήρες κείμενο των ερμηνευτικών σημειώσεων, ενώ ο Δρ Νόελ και ο συνεργάτης του Ρέβιελ Νετζ του Πανεπιστημίου Στάνφορντ πρόκειται να εκδώσουν βιβλίο για το Παλίμψηστο. Η ανακάλυψη παρουσιάζεται την Πέμπτη στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Φιλοσοφικής Εταιρείας.